İMAN HƏQİQƏTLƏRİ

YAŞAYAN MAŞIN: İNSAN

2011-06-07T00:54:00.003+05:00

"Ey insan! Səni öz Səxavətli Rəbbinə qarşı qoyan nədir? O ki, səni yaradıb kamilləşdirdi və sənə gözəl bir surət verdi."(İnfitar Surəsi, 6-7)

İnsan orqanizmi tamamilə ayrı bir "aləm"dir, yaşayan bir "maşın" kimidir.

Bu maşının içərisində ən üstün texnologiyalardan daha üstün texnologiyaya sahib cihazlar, Allahın diləməsilə şüur nümayiş etdirən mütəxəssisləşmiş işçilər, tam təchizatlı əsgərlər və bir çox sistem mövcuddur. Orqanizmin daxilindəki sistemlərdə mövcud olan bu nizamı hər cəhətdə sərgilənən üstün dizaynı yaradan aləmlərin Rəbbi Uca Allahdır. Beyin bir kompüterdəki mikrosistemin məlumat kitabçasını təmin edən 4.5 milyon tranzistorun işini tək başına yerinə yetirir. Bu rəqəm, beyində elektrik alış-verişini edən 10 milyard sinir hüceyrəsi ilə müqayisə edildikdə, çox kiçik görünür. Üstəlik, beynin dad və qoxu siqnallarını qəbul etmə mexanizminə bənzər bir sənaye məhsulu da mövcud deyil.

Əzələ və sümük

Kondisioner əzələlərin hərəkəti soyuq havalarda bədən temperaturunun artmasını təmin edir. Əzələlər bu yolla bədən temperaturunun 90 faizini təmin edirlər. Tərləmə isə bədən temperaturunun artdığı vəziyyətlərində ideal bir sərinləmə mexanizmidir. Bir-birini tarazlayan bu iki sistem bədən temperaturunu sabit saxlamaq üçün fəaliyyət göstərir. Bu sistem hər hansı bir kondisionerdən daha sürətli işləyir və daha konkret nəticə əldə edir. Orqanizmdə hər şey bir-biri ilə ünsiyyətdədir. Əksər xəbərlər böyük molekullardan təşkil olunmuş hormonlar vasitəsilə gəlir. Hormonların daşıdığı xəbər paketinin üzərində alıcının ünvanı yoxdur. Hormonlar qan damar sistemində və neyronlarda dağınıq şəkildə dövr edirlər. Ancaq paket həmişə doğru ünvana çatır. Çünki faylı götürən orqanlar bu xəbərləri bilən xüsusi alıcılarla təchiz edilmişlər.

Böyrəklər/Süzmə

Nefron adlı bir milyona qədər mini filtr sayəsində insan böyrəyi gündə 140 l qan süzür. Dəqiqədə isə təxminən 1 dl (bir litrin onda biri) qan, ortalama 80 il ərzində heç dayanmadan bu süzmə əməliyyatından keçir. Sənaye tullantıları üçün istifadə edilən təsisatlar böyrəklərdən daha böyükdürlər. Ancaq ömürləri böyrəklərlə müqayisə edilməyəcək qədər qısadır. Üstəlik filtrdən keçirdikləri maddələrin quruluşu qandan daha sadədir. Böyrək hər cür süzmə aparatından daha kompleks və məhsuldardır.

Ürək/Nasosla vurma sistemləri

Hələ ana bətnində ikən döyünməyə başlayan ürək dəqiqədə 70-200 dəfə döyünməklə fasiləsiz işləyir. Hər döyünmə arasında maksimum yarım saniyə fasilə edilir. Bir gün ərzində təxminən 10.000 dəfə döyünür. 60 kq ağırlığındakı bir insanın ürəyi fasilə ərəfəsində orta hesabla 6.5 l qan vurur. Bir ömür boyu ürək həcmi 300 m3 olan 500 hovuzu dolduracaq qədər qan vurur. Süni nasosla vurma sistemləri bu qədər uzun müddət yüksək məhsuldarlıqda işləyə bilməzlər.

Göz/Fotoşəkil aparatı

Gözün tor qişası bütün maddələr içərisində işığa ən həssas olanıdır. İşığı qəbul edən müxtəlif hüceyrələr görmə sahəsindəki ən yaxşı görüntünü tutacaq şəkildə təşkil edilmişdir. Bundan əlavə, göz avtomatik fokuslama qabiliyyətinə malikdir ki, bu da xarici mühitin işıq dəyərinə görə həssaslığını nizamlayır. Bu cür xüsusiyyətlərilə göz dünyadakı bütün kameralardan və ya fotoaparatlardan daha üstündür.

Qulaq

İnsanın daxili qulağındakı kirpikli hüceyrələr mikrofon kimi havadakı titrəşmələri elektrik siqnallarına çevirir. Qulaq yalnız 20-20000 sürət arası tezliklərdəki səsləri qəbul edir. Bu sürət arası məsafə insan üçün seçilmiş çox ideal məsafədir. Əgər insanın eşitmə məsafəsi daha geniş olsa, yerdəki qarışqanın ayaq səslərini və ya atmosferdəki yüksək tezlikli səs dalğalarını da qəbul edərdi. Daimi bir səs-küyün yaşanacağı belə bir vəziyyət isə insan üçün heç də rahat olmazdı.

İmmun sistemi

Orqanizmimiz 200 milyard limfosit (ağ qan hüceyrəsi) tərəfindən qorunur. Əsgərlər kimi onların da kəşfiyyat sistemi, silahları və xüsusi döyüş taktikaları var. Ancaq dünyadakı heç bir ordu immun sistemi qədər dəqiq, qüsursuz və müvəffəqiyyətli deyil.

Hüceyrə/Mühərrik

Hüceyrə yanacaq baxımından son dərəcə tutumlu mühərrikdir. Yanacaq olaraq ATF adlandırılan kiçik molekullardan istifadə edir. Bu molekullardan istifadə edərkən göstərdiyi məhsuldarlıq isə bütün mühərriklərdən daha yüksəkdir. Həmçinin hüceyrə heç bir texnoloji cihazın edə bilməyəcəyi bir çox və kompleks əməliyyatı bir yerdə həyata keçirir.

BALTA BALIQLARI VƏ BƏRBƏR BALIĞI

2011-06-07T00:40:00.004+05:00

Bərbər balığı adlandırılan kiçik balıqlar xallı balta balıqlarının üzərindəki ölümcül parazitləri təmizləməklə məsuldurlar. Bərbər balıqları təmizləmə əməliyyatı aparakən, balta balıqları onları ürküdəcək kiçik hərəkət belə etməzlər. Sanki qarşılıqlı bir müqavilə bağlamış kimi bərbər balıqlarının işlərini bitirmələrinə icazə verərlər. Beləliklə, heç bir şəkildə əldə edə bilməyəcəkləri təmizliyə sahib olarlar.

Çanaqlı bağa ilə Mərcan Balıqları

Mərcanlarda yaşayan balıqların bir çoxu dibdəki qayaların üzərindən tapdıqları su yosunları ilə qidalanırlar. Ancaq bu balıqların yeganə yemək qaynağı su yosunları deyil. Bəzi mərcan balıqları dəniz çanaqlı bağalarının qabıqlarına yapışmış göbələkləri də yeyirlər.

Üzərək bu balıqların yanına gələn dəniz çanaqlı bağalar sanki sözləşmiş kimi, balıqların olduqları yaxın yerdə dayanaraq balıqların gəlməsini gözləyərlər. Beləliklə, özlərinin edə bilməyəcəkləri təmizliyi mərcan balıqlarına etdirərlər.

Bunların heç biri bu canlıların planlaya biləcəyi davranışlar deyil. Dəniz altındakı bu heyrətamiz əməkdaşlığın təsadüfən reallaşması qeyri-mümkündür.

Bu canlılar yarandıqları ilk gündən bəri sonsuz ağıl sahibi Allahın ilhamı ilə hərəkət edirlər. Bir Quran ayəsində belə buyurulmuşdur:

"Bəli, göylərdə və yerdə nə varsa, hamısı Ona məxsusdur, hamısı Onun itaətindədir!" (Bəqərə Surəsi, 116)

Bəzi canlılar özlərini təmizləmə sisteminə sahib deyillər. Bunun üçün başqa canlılarla yardımlaşırlar.

Bəzi mərcan balıqları dəniz çanaqlı bağalarının qabıqlarına yapışmış göbələkləri yeyirlər. Üzərək bu balıqların yanına gələn dəniz çanaqlı bağalar sanki sözləşmiş kimi, balıqların olduğu yaxın bir yerdə dayanaraq bu balıqları gözləyərlər. Beləliklə, özlərinin edə bilməyəcəkləri təmizliyi mərcan balıqlarına etdirərlər.

Yer üzündəki bir çox canlı kimi dəniz canlıları da yaşamaq üçün bəzən bir-birlərinin köməyinə ehtiyac duyurlar.

Məsələn, bəzi dəniz canlılarının üzərində yaranan orqanizmləri, göbələkləri və ya parazitləri tez-tez təmizləmək lazımdır. Ancaq bu canlılar özlərini təmizləmə sisteminə sahib deyillər. Bunun üçün başqa canlılarla yardımlaşırlar. Normal şəratdə ov mövqeyində olan canlı heç çəkinmədən ovçu mövqeyindəki digərinin üzərində gəzişir və buradakı parazit və göbələkləri yeyərək təmizləyir.

Bu şəkildə, bir tərəf özünə yemək təmin edərkən, digər tərəf isə zərərli orqanizmlərdən təmizlənir. Hər iki tərəf də bu alış-verişdən məmnundur. Təmizlənmək istəyənlər bəzən dənizlərin ən təhlükəli canlılarından olan köpək balıqları və ya nəhəng balinalar da ola bilər. Bu canlılar təmizləmə əməliyyatını aparan kiçik balıqların üzərilərində gəzişmələrinə, hətta ağızlarının içinə girmələrinə belə icazə verirlər. Bu zaman onlara kiçik zərər belə verməzlər. Təmizləyici kiçik balıqlar da, onlara zərər toxunmayacağından əmin olaraq, qorxu duymadan onlara yaxınlaşırlar.

SƏDAQƏTLİ CANAVARLAR

2011-06-07T00:34:00.006+05:00

İnsanlar canavarlar haqqında nə bilir? Hər kəs onları qəddar, xain, təhlükəli, məkrli bilir və fikirləşir ki, onları məhv etmək lazımdır. Bunu onları tanımayanlar belə düşünür. Əslində, canavarlar çox nadir hallarda insanlara hücum edirlər. Onlar yalnız ac qalmamaq üçün ov edirlər və qətiyyən insanlarla işləri yoxdur. Təklif edirəm ki, canavarların bu zəngin və əslində məsum olan dünyasına birgə səyahət edək.

Canavarlar artıq milyon ildən artıqdır ki dünyada yaşayırlar.

Canavar cinsinə daxildir: kayut, çaqqal, bütün növ itlər, canavarlar. İtlər kimi canavarlar da çox yola gedən və tez əhlilləşən heyvanlardır. Hər canavar özünəməxsus keyfiyyətə malikdir, bəzirləri ehtiyatlı, bəziləri cəsarətli, özünəgüvənəndir, onlar canavar sürüsündə sərbəst yaşayır, heç kimin təsirinə düşmürlər.

Canavarlar Şimal yarımkürəsində dağlarda, meşələrdə, düzlərdə yaşayırlar. Hər bir canlı kimi onlar da təbətin qoynunda öz yuvalarına qururlar. Yaşadıqları yerlərdə canavarlar iri məməliləri ov edən iri qrupları təşkil edirlər.

Canavar böyükdürmü? — Canavar üçün «böyük» düzgün ölçü meyarı deyil. Adətən erkək canavarlar 50 kq, dişilər isə ondan 5 kq az olur. Hündürlüyü 75 sm, uznluğu isə 1,5 — 2 m olur.

Canavarlar ictimai heyvanlardır, onlar ailə şəklində yaşayırlar. Hər sürüdə hərənin öz rütbəsi var, hər kəs öz yerini yaxşı tanıyır. Cəsur və güclü canavarlar sürüyə rəhbərlik edir, güclü dayağa ehtiyacı olan zəiflər isə onlara tabe olur. Canavar ailəsinə adətən bir erkək və bir dişi canavar liderlik edir, canavar ailəsində 6-dan 15-ə qədər üzv ola bilər. Canavarın başçılıq etdiyi ailədə adətən üzvlər bir-biri ilə dalaşmır, yalnız kənardan gələn və ya ailə sərhədlərini pozub tabe olmaq istəməyən “canavar –yalquzaqlarla” tez-tez mübahisələr düşür.

Hər canavar sürüsü yalnız öz ərazisində ov edir, qonşularını da bu barədə xəbərdar edir, əgər kimsə əraziyə daxil olmaq istəsə cəzalanır. Bəzən elə olur ki, dəstə üzvlərindən biri dəstədən qovulur, yaxud özü tabe olmaq qistəmir, sıranı tərk edir və tək yaşamağa başlayır. Yəqin ki, «Odinokiy volk» sozunu eşitmisiniz, insanlardan qaçan adamları adətən belə çağırırlar. Yalnız canavarlar əgər tək dişi canavara rast gəlsə öz sürüsünü yarada bilər.

Başçılıq edən canavarların quyruğu daim yuxarı, tabe olanların quyruğu aşağı, ən zəiflərinki isə bədənlərinə sıxlmış formada olur.

Canavarlar çox sədaqətli heyvanlardır. Onlar sürüdəki yoldaşlarına çox tez öyrəşirlər. Öz hisslərini onlar mimika və bədən hərəkətləri ilə gostərirlər. Ən zərif hisslərini göstərmək üçün olar bir-birini yalayır və ya çənəsini bir-birinə sürtür.

Canavarlar əsl ov üçün yaranmış heyvanlardır. Qışda canavarın qarın ustündə qoyduğu iz düz xətt kimidir. O arxa ayağını eynilə qabaqkının yerinə qoyur, ona görə də lap qalın qar örtüyü belə olsa, onlar çox rahatlıqla qaçıb gizlənə bilirlər. Canavarların silahı onların dişləridir. Onların 42 dişi var.

Canavarlar heç də həmişə vəhşi ovlar etmirlər, onlar öz ailəsində çox mehriban olub müxtəlif oyunlar da oynaya bilirlər.

Canavar sürüsünün bütün üzvləri balaları qorumağa yardım edirlər. Bəzən sürüdəki dişilərdən biri "dayəlik etmək üçün" bütün gecəni yuvada qalır. Beləliklə, balaların anası sürü ilə birlikdə ov etmək imkanı qazanır. Canavarların sahib olduqları bu xüsusiyyət üstün bir Yaradıcının varlığını açıq şəkildə göstərir. Bu Yaradıcı üstün şəfqət və mərhəmət sahibi olan Allahdır.

FİZİKANIN QANUNLARINI BİLƏN KƏPƏNƏKLƏR

2011-06-07T00:29:00.003+05:00

Kəpənəklərin bəzəkli xarici görünüşü hər kəsin çox xoşuna gəlir. Rəngli qanaqdları, zərif uçuşları ilə təbii bir gözəllik olan bu canlılar Allahın bizim üçün yaratdığı gözəlliklərdən biridir. Olduqca qısa ömür sürmələrinə baxmayaraq bu canlılar bəzən bir mütəxəssis kimi hesablama aparır. Məsələn, uçmaq üçün kəpənəklərin bədəni müəyyən bir temperaturda olmalıdır. Bunun üçün kəpənəklərin nələr etdiklərini birlikdə öyrənək.

Colias kəpənəyi adlandırılan bir növ bədən temperaturu 28 dərəcədən aşağı olsa, uca bilməz. Belə halda kəpənək dərhal qanaqlarını açır və arxası günəşə doğru, şüaları şaquli alacaq şəkildə dayanır. Kəpənək kifayət qədər isinib bədən temperaturunu 40 dərəcəyə çatdıranda öz ətrafında 90 dərəcə dönür. Beləliklə, günəş şüalarını üfüqi formada da alır. Bu hərəkətlə günəş şüalarının isidici təsiri minimuma endirilir. Həmçinin kəpənəyin bədən temperaturu enməyə başlayır.

Bundan başqa, bu cins kəpənəklərin qanadlarında kiçik qara ləkələr olur. Bu ləkələr də temperaturu kəpənəyin bədənində toplamaq funksiyasını daşıyır. Lakin bu ləkələrdə təsadüfi yerlərdə deyil. Bunlar bədənin isinməyə ən çox ehtiyacı olan hissələrində yerləşdirilib. Bu quruluş sayəsində qanadlardakı tez isinən kiçik ləkələrdən başqa hissələrə istiliyin nəqli asanlaşır. Çünki istiliyi ötürmək üçün lazım olan məsafə qısalmışdır.

Başqa bir kəpənək cinsi də bədəninin temperaturunu artırmaq üçün buna bənzər üsuldan istifadə edir. Linzalar haqqında hamınızın məlumatı var. Onların bəzilərindən cisimləri böyütmək, digərlərindən isə kiçiltmək üçün istifadə olunur. Məsələn, eynək şüşələri bir linzadır. Günəş işığının qarşısına tutlan linza isə istiliyi müəyyən bir nöqtədə toplaya bilir. Hətta bu üsulla od yandırmaqda mümkündür. Pieris növündən olan kəpənək isə isə qanadlarını elə bir vəziyyətdə saxlayır ki, eynilə linza kimi bütün şüaları bədəninin ən çox isinməsi lazım olan yerlərində toplaya bilir.

KİÇİK MÜHƏNDİSLƏR - QUŞLAR

2011-04-18T13:56:00.011+05:00

Ağacların üstündə və ya gövdəsində, bəzən də eyvanınızın bir küncündə qurulan quş yuvalarını yəqin ki, çox görmüsünüz. Bunlar yalnız sizin bildiyiniz bir neçə quş növlərinin yuvasıdır. Amma yer üzərində o qədər quş növü yaşayır və onlar o qədər müxtəlif yuvalar qurur ki, bu, artıq üzərində düşünülməsi lazım gələn bir mövzudur.

Əsasən bütün quşlar yuvalarını mühitin təbii şərtlərinə uyğun qurur. Məsələn, dəniz kənarında yaşayan quşları düşünək. Belə quşlar yuvalarını suyun üzərində və onların batmayacağı şəkildə qurur. Onların istifadə etdiyi material, yuvaya verdiyi forma xüsusu olaraq planlaşdırılmışdır. Beləliklə, su yüksəldiyi zaman yuva və içindəki quşun balaları bundan zərər çəkmir. Bu canlılar doğulduğu andan etibarən heç bir təhsil almadan bu yuvaları qura bilmək qabiliyyətinə malikdir. Belə bir işi müəyyən vaxt ərzində öyrənmələri də mümkün deyil, çünki sınaqdan keçirmək məqsədilə etsələr, suyun qalxması ilə bata bilərlər. Ümumiyyətlə isə belə bir fikir doğru deyil, çünki doğulduqları gündən etibarən dəniz kənarında yaşayan quşların hər biri yuvalarını eyni şəkildə hazırlayırlar. Qamışlıq ərazilərdə yaşayan bəzi quşlar isə yumurtalarının küləyin təsiri ilə yuvadan yerə düşməməsi üçün yuvalarının divarlarını hündür hazırlayırlar. Yumurtasını belə diqqətlə qoruyan bu quş yumurtanın düşüb sınma təhlükəsini necə dərk edir? Burada quşun son dərəcə düşünülmüş və ehtiyatlı davrandığını görürük.

Quraqlıq ərazilərdə yaşayan başqa bir quş növü isə yuvasını torpaq üzərində deyil, tikanlıqda qurur. Çünki buradakı istilik torpaqda olan istiliyə nisbətən 10 dərəcə azdır. İnsanların çoxu torpağın və tikanlıqların nə qədər isindiyini və bunların arasında bir istilik fərqi olduğunu bilmir. Amma bu quşlar bunu bilir və ən sərin yerdə yuva quraraq özlərini və balalarını yandırıcı istidən qoruyurlar.

Heç fikirləşdinizmi, düşüncəsi və şüuru olmayan quşlar belə incə məqamları necə hesablayırlar?

Quşların bu davranışı bu sahədə illərlə təhsil alan mühəndislərin davranışına bənzəyir. Bir ev tikildiyi zaman mühəndislər tərəfindən onun möhkəmliyi, materialı və tikiləcəyi yerin təyin edilməsi kimi təfsilatlar diqqətlə hesablanır və yalnız bundan sonra inşaata başlanılır. Burada verdiyimiz bir- iki nümunədən də gördüyümüz kimi, quşlar yuvalarını müəyyən bir plana əsasən qurur, lakin heç bir vasitəyə, materiala və təhsilə ehtiyac duymurlar. Allahın onlara verdiyi ilhamla hərəkət edərək bütün bunları asanlıqla hazırlayırlar. Bu quşlar və onların gördüyü işlər Allahın qüsursuz yaratmasının bir dəlilidir.

QUŞLAR İNŞAAT BİLİKLƏRINƏ SAHİB OLARAQ DOĞULURLAR

2011-04-18T13:52:00.006+05:00

İnşaat insanların həyatını asanlaşdırmaq, sığınacaq tapmaq, istirahət etmək, işləmək, əylənmək kimi fəaliyyətlərini davam etdirə bilmələri üçün sənət və elm olaraq tərif edilə bilər. İnşaat mühəndisi insanın ehtiyaclarına uyğun olan binanı tikərkən ətraf mühitin bütün şərtlərini nəzərə almalı, hazırladığı binanın rahat və gözəl olmasına diqqət yetirməlidir. Ümumiyyətlə, bir adam memarlıq sənətinə yiyələnmək üçün illərlə təhsil almalı və çox bilikli olmalıdır.

Göründüyü kimi, insanların yalnız bol səbr və dözümlülük tələb edən bir məşğuliyyətdən sonra memar ola bilməsi mümkündür. Halbuki tikinti mövzusunda ən usta canlılar kimi tanınan quşların ev tikmək üçün uzun bir səy göstərmələrinə ehtiyac yoxdur. Çünki hər quş növü özünə xas yuvaqurma texnikalarına sahib olaraq doğulur və heç yanılmadan bu qüsursuz xüsusiyyətlərini həyatları boyunca yerinə yetirirlər. Quşlar yuva qurmaq üçün torpağı qazır, palçığı birləşdirir və ya budaqları üst-üstə qoyur və çox diqqətlə işləyərək möhkəm divarlar hörürlər.

Quşların yuva qurmalarının məqsədi yumurtalarını qorumaq və balalarını böyütməkdir. Ancaq bəzi quşlar çoxalma dövründə dişilərinə nümayiş etdirmək üçün yuvalarını bəzəyir və cazibədar edirlər. Ancaq balalar uçmağı öyrəndikdən sonra yuva artıq vəzifəsini sona çatdırır və il ərzində ailənin eyni yerə qayıtması, ya da yeni sahiblərinin gəlməsi üçün təbiət şərtlərinə davam gətirməyə çalışırlar. Bəzi quşların qayalara bənzər tikdiyi yuvalar möhkəmlikləri ilə heyrət oyandırır, yuvalarını balalarını ovçulardan qorumaq üçün qayanın rənginə uyğunlaşdırmaları da kamuflyaj texnikasından qüsursuz şəkildə istifadə etdiklərini göstərir. Sərçə böyüklüyündə olan, ağılı və şüuru olmayan bu canlıların öz iradələri və ağılları ilə bu cür dözümlü və hərbi müdafiə texnikasına sahib yuvaları qurması əlbəttə ki, qeyri-mümkündür.

Quşların və digər canlıların davranışlarında görülən ağılın, məlumatın və qabiliyyətin qaynağının yeganə izahı hamısını bu canlılara Uca Allahın ilham etməsidir. Uca Allah bu canlıları yaratmış, onlara qorunma, ovlama, bəslənmə, çoxalma üsullarını ayrı-ayrı ilham etmişdir. Üstəlik memar bir ana və ya atanın, memar bir uşağının olma ehtimalı, uşağın o peşəni davam etdirmək istəyi, bunun üçün uzun illər təhsil alması səbəblərə bağlı deyil, həm də quş balalarının yetkin hala çatdıqlarında yuvalarını inşa edə bilməməsi kimi bir problemləri ola bilməz. Çünki quş balaları doğulduqları vaxtda yuvaqurma məlumatına sahibdirlər və özlərinə etibarlı bir mühit təmin edən yuvalarını böyüyüb yetkin hala çatdıqlarında heç bir təhsil almadan ustalıqla qurarlar. Təkamülçülərin iddia etdiyi kimi nə " ana təbiət", nə də təsadüflər bu canlıları son dərəcə kompleks yuva tikmələri üçün proqramlaşdıra bilməz.

Uca Allah Quranda"Rəbbin bal arısına belə vəhy etdi: “Dağlarda, ağaclarda və (insanların) düzəltdikləri çardaqlarda özünə pətəklər hör." (Nəhl surəsi, 68) deyərək bal arısına yuvasını qurmağı vəhy etdiyini bildirmişdir. İnsanların memar ola bilmək üçün uzun illər səy göstərməsinə baxmayaraq, bal arısında olduğu kimi, canlıların hamısının yuvalarının yerini, inşaat texnikalarını, istifadə edəcəkləri vəsaitləri doğulduqları andan etibarən bilmələri, bu məlumatları gələcək nəsillərə ötürmələri sonsuz mərhəmət və şəfqət sahibi olan Uca Rabbimizin ilhamıdır.

Quş yuvaları ilə əlaqədar diqqət çəkən məlumatlar

Bir çox quş yuva istehsalında palçığa da yer verir. Yuvaya forma verə bilmək, möhkəmləndirmək üçün palçıqdan faydalanır. Bəzi növlər də palçıq yerinə yuvanın xaricini möhkəmlədirmək üçün heyvan peyinlərindən və tüpürcəklərindən istifadə edirlər. Bəzi yuvaların suvağı elə tünd olur ki, kənardan yalnız girişləri ayırd edilir.

Yuva qurmaq quşların balalarına öyrətdikləri bir şey deyil. Yaradılışdan mövcuddur. Quş Allahın onlara öyrətməsilə nəyi, nə vaxt, necə edəcəyini bilir. Ümumiyyətlə, erkək quş məkanı və yuvada istifadə edəcəkləri vəsaiti tapır. Dişi isə yuvanın qurulacağı yerdən ayrılmır və seçdikləri bölgələri qoruyur. Yuva qurmağa xaricdən başlayırlar, ilk olaraq kiçik dairələr yaradılır, dairələr kiçildikcə quruluş daha sıxlaşır. Ən son olaraq da yuvanın girişi diqqətlə qurulur. Bu bölgə başqa quşların sinələrindən qopan yüngül tüklərdən meydana gəlir.

Qazırlar, birləşdirirlər, üst-üstə qoyurlar, divar kimi hörürlər. Çox diqqətlə işləyirlər. Bütün bu fədakarkılqları yalnız bir il üçün edirlər. Bir çox quş növü hər il yeni yuva qurur.

Klassik yuva bir-birinə keçmiş otlardan, yarpaqlardan, kiçik budaqlardan meydana gəlir. Sərçələr və qumrular yuvalarını ağac budaqlarının arasında bu vəsaitdən istifadə edərək qururlar. Belə yuvalar çox vaxt və əmək tələb edir, müəyyən bir müddət köməyə möhtac olan balalar üçün ideal bir sığınacaq yeri olur. Bəzi quşlar da, leyləklər kimi yuvalarını damların üstündə, ya da bəzi ağacların gövdələrində qururlar.

Yuva istehsalı həmişə xaricdən dairəvi hərəkətlərlə hörülməyə başlayır. Xarici bölgədə həmişə iri vəsaitdən istifadə edilir. İçəriyə doğru dairələr daraldıqca daha xırda vəsait istifadə edilməyə başlanır. Ən sonda isə yataq və giriş üçün istifadə edilən tüklər yuvanın içinə gətirilir. Dişi quş sinəsinin və quyruğunun köməyilə yuvanın içini formaya salır.

Quşlar arasında yuva istehsalı mövzusunda bir yarışma təşkil edilsə, şübhəsiz ki, birincilik mükafatı uzun quyruqlu dərzi quşuna verilə bilər. Bu quş iki böyük yarpaqdan birini döşəmə, digərini tavan olaraq istifadə edir, dimdiyindən iynə, kiçik budaqlardan da iplik kimi istifadə edən quş yağışdan bu yuva sayəsində xilas olur.

Quruda yaşayan quşlarla dəniz kənarında yaşayan quşlar arasında bəzi fərqlər var. Məsələn, dəniz qaranquşu yuvasını qurmaq üçün yosunlardan, qurumuş dəniz bitkilərindən faydalanır. O, yuvanısını möhkəmləndirmək üçün kiçik daşlardan, balıqqulağından istifadə edir.

Balalar üçün qurulan quş yuvalarının ən əhəmiyyətli məqsədlərindən biri balaları soyuqdan qorumaqdır. Balalar tüksüz doğulurlar və eyni zamanda çox hərəkət edə bilmədikləri üçün əzələlərini heç işlədə bilmirlər. Bu səbəblə balaların donmamaları üçün soyuqdan təcrid edilmiş yuvalara ehtiyacları vardır. Xüsusilə "hörgü yuva" bu istiliyi balalara təmin edə bilir. Bu yuvaların istehsalı isə olduqca geniş və çətindir. Dişi quş yuvanı çox uzun bir müddətdə böyük bir etina ilə hörərək meydana gətirir. Eyni zamanda, yuvanın içini lif və tüklərlə doldurur ki, bununla da yuvanın istiliyini və təhlükəsizliyini təmin etmiş olur.

Hər cür yuva üçün vəsait təmini son dərəcə əhəmiyyətlidir. Quşlar gün boyunca inşaat edəcəkləri yuva üçün lazımi vəsaiti toplayırlar. Quşların dimdikləri və ayaqları müxtəlif vəsaitləri daşımaq və istifadə etmək üçün xüsusi şəkildə yaradılmışdır. Yuvanı qurmaq dişiyə, yuvanın qurulacağı bölgəni seçmək isə erkəyə aiddir. Quşlar memarcasına qurulmuş şah əsərlərini palçıq, yarpaq, sarmaşıq, tük və kağız kimi maddələrdən faydalanaraq edirlər. Quş yuvalarının xüsusiyyətləri istifadə etdikləri vəsaitlərdən və tətbiq etdikləri texnikalardan asılıdır. Yuvalar üçün istifadə edilən vəsaitin elastikliyi, möhkəmliyi və sərtliyi diqqəti cəlb edir.

Ayrıca müxtəlif növ vəsaitlərdən istifadə edərkən yuvanın quruluşunun qoruyuculuq xüsusiyyəti artır. Yəni palçıqla bitki liflərini qarışdırmaq yuvadakı çatlamasının qarşısını alır.

Dəniz kənarındakı qayalar hər növün özünə aid olan bir mənzili kimidir. Quşlar düşmənlərinə, həyat tərzlərinə və yeməklərinin vəziyyətinə görə öz yerlərini seçirlər. Əksəriyyəti özlərinə ayrılan yerdən kənara çıxmır, başqalarının yuvasının olduğu hissəni də işğal etmirlər.

Quşlar arasında ən maraqlı yuvalara Afrika savannalarında rast gəlinir. Ağac budaqlarından sallanan bu yuvalar balalar üçün bir sığınacaqdır və bu yuvalara ilanlar belə girə bilmir.

Evin sahibi dişi leylək yuvasını damda qurur və balalarını çıxarır. Bala böyüyüb artıq bir yuvaya ehtiyac hiss etməsə də, bu yuva ana leylək tərəfindən gələn il istifadə edilir.

Dəvəquşları bir yuva qurmurlar, amma erkəyin ağırlığı qumun üzərində dişinin yumurtalarını qoya bilməsi üçün lazım olan dərinliyi təmin edir.

Afrikaya xas leyləyə və vağ quşuna bənzəyən bir quş olan Scopus Umbretta qübbə şəklindəki ən böyük yuvanı quran quşdur.

Ağcaqanad quşu Melisunga Helenaenin yuvası isə iki sm. uzunluğundadır, yəni ən kiçik yuva onundur.

Meşə hind toyuğu Catheturus Lathami torpağın altında yuva qurur. İçi qurumuş otlardan ibarət olan bu yuva yağış yağdıqca balalar üçün təbii istilik meydana gətirir.

Torağay quşu torpaq üzərində qurduğu yuvanı ətrafdakı çiçəklərlə saxlayır.

Yaşıl ağacdələn yuvasını ağacın içini oyaraq qurur.

Qırqovulun bitkilərlə dəstəklənmiş yuvası torpaq üzərində olur.

Sümsükquşu-qarabatdaq yosunlardan ibarət olan yuvasını qayanın təpəsində qurur.

Dəniz qağayılarının yuvası qumların altında qalır.

Dəniz təlxəyi Fratercula Arctica dovşanların dəniz kənarında buraxdıqları yuvalardan istifadə edir.

Qağayının yerə paralel qurulmuş yuvası balıq qalıqlarından və yosunlardan meydana gəlir.

Qütb qağayısı Fulmarus Glacialis üçün qaya üzərindəki bir daş parçası da kifayətdir.

Telli durna Phoenicopterus Ruber qayalar üzərində konus formasında palçıqdan bir yuva qurur.

Kiçik dəniz sağsağanı Alle Alle qayaların içindəki bir oyuqları özünə yuva seçir.

DELFİNLƏR...

2011-03-27T22:12:00.003+05:00

Delfinlər üçün nəfəs almaq insanlarda və ya digər quru məməlilərində olduğu kimi bir refleks deyil, iradəli hərəkətdir. Yəni biz necə yeriməyə qərar veririksə, delfinlər də nəfəs almağa qərar verir. Bu, heyvanın suda yatarkən boğularaq ölməməsi üçün alınmış bir tədbirdir. Delfin yuxu əsnasında beyninin sağ və sol yarım kürələrini təxminən 15 dəqiqə arayla növbəli istifadə edir. Bir yarım kürə yatarkən, digəri heyvanın səthə çıxaraq nəfəs almasına nəzarət edir.

Delfinlər balıqlar kimi su içində nəfəs alıb verə bilməzlər. Bu səbəbdən nəfəs almaq üçün nizamlı olaraq su səthinə çıxırlar. Başlarının üstündə hava alıb vermələrini təmin edən dəlik var. Delfinlərin bədəni elə mükəmməl bir quruluşa malikdir ki, heyvan suya daldığında bu dəlik qapaq tərəfindən avtomatik örtülür və bu sayədə içəri su girmir. Su səthinə çıxdıqda isə qapaq avtomatik açılır.

Heyvanlar içində yalnız delfinlərə özəl olan bu quruluş üstün bir yaradılışın açıq dəlillərindəndir. Allah hər canlı kimi delfinləri də içində olduqları şəraitə ən uyğun bədən strukturlarıyla birlikdə yaratmışdır.

“Onlar dedilər: “Allah (Özünə) övlad götürmüşdür!” Hal-buki O, pakdır, müqəddəsdir! Həqiqətən, göylərdə və yerdə nə varsa, Ona məxsusdur. Hər şey Ona baş əyir. Göyləri və yeri icad edən Odur. O, bir işi yaratmaq istədikdə ona ancaq: “Ol!”– deyər, o da olar.” (Bəqərə Surəsi, 116-117)

“Ən Uca Rəbbinin adına təriflər de! O (Rəbbin) ki, (hər şeyi) yaradıb kamilləşdirdi; O (Rəbbin) ki, (hər şeyin müqəddəratını) əzəldən müəyyən edərək yol göstərdi, O (Rəbbin) ki, otlağı cücərdib, sonra da qaralmış samana çevirdi.” (Əla surəsi, 1-5)

HƏRTƏRƏFLİ MÜTƏXƏSİSSLƏR: KOALALAR

2011-03-22T01:18:00.010+04:00

Dünyada yaşayan canlıların çox möcüzəvi xüsusiyyətləri var. Yaradılış möcüzəsi olan bu canlılardan biri də koaladır. Evkalipt ağaclarının yarpaqları ilə qidalanan koala bu ağacda rahat yaşamaq üçün bir-birindən möhtəşəm xüsusiyyətlərə sahibdir. Avstraliyada yaşayan koalaların bədən quruluşu yaşadıqları mühitdə ehtiyaclarını ödəyə bilən qüsursuz xüsusiyyətlərə sahibdir. Məsələn, qol və pəncələri geniş gövdəli evkaliptlərə asanlıqla dırmanmalarını təmin edir. Ön ayaqlarındakı ilk iki barmaqları isə digər üçündən ayrıdır. Öz əlimizlə müqayisə etsək, koalanın iki baş barmağı olduğunu deyə bilərik.

Arxa ayaqlarındakı baş barmaqlar da digərlərindən ayrıdır və digər dörd barmaq kimi kəsici pəncələrə sahib deyil. Digər barmaqlardan fərqlənən bu baş barmaqlar daha kiçik budaqlardan tutmağa kömək edir.

Pəncələri ağacların yumşaq və düz olan gövdələrinə çəngəl kimi batan koalaların dörd ayağı da, eynilə bizim bir çubuğu tutduğumuz kimi ağac budaqlarını rahatlıqla tuta bilir və budaqlara sarılaraq dırmanmalarını asanlaşdırır. Ancaq koalaların sahib olduğu xüsusiyyətlər bununla məhdud deyil. Koalaların digər xüsusiyyətləri belədir:

Kiçik biokimyəvi fabrik

Evkalipt yarpaqlarında yüksək miqdarda lif və qismən də zülal var. Bu yarpaqlarda kəskin qoxulu yağlar və bir çox məməlilərin yemədiyi, hətta zəhərli olan sianid xarakterli maddələr də vardır. Başqa heyvanlar üçün zərərli olan bu maddələr koalaların bədənində zəhərli təsirini itirir. Çünki koalalar xüsusi anatomiyaya və fiziologiyaya sahib olan həzm sisteminə malikdirlər.

Ot yeyən məməlilər kimi, koala da evkaliptlərin əsas maddəsi olan sellülozu həzm edə bilmir. Ancaq bunu onun kor bağırsağında yaşayan mikroorqanizmlər edir.

Koalanın kor bağırsağı yoğun bağırsağına açılır və çox böyükdür. Belə ki, kor bağırsaq bütün bağırsağın 20 %-ni təşkil edir. Uzunluğu 1.8-2.5 metrdir.

Kor bağırsaq koalanın həzm sisteminin ən maraqlı hissəsidir. Yarpaqlar həzm olunarkən burada gecikdirilir. Bu gecikmə nəticəsində kor bağırsaqlardakı mikroorqanizmlər fəaliyyətə keçərək sellülozu koalanın faydalanacağı şəklə gətirirlər. Bu xüsusiyyətinə görə koalanın kor bağırsağı biokimyəvi fabrikə bənzədilə bilər. Sellüloz bu fabrikdə emal edildiyi zaman yağlar və zəhərli xüsusiyyətə malik kimyəvi maddələr (fenol mürəkkəblər) başqa bir fabrikdə, yəni qaraciyərdə süzülür və təsirsiz hala gətirilir.

Koalanın yeganə qida qaynağı evkalipt yarpaqlarıdır. Bu isə heyvanın karbohidrat ehtiyacını ödəməsi üçün bədənindəki mikroorqanizmlərin sellülozu həzm etməsi ilə mümkün olur. Bu da mikroorqanizmlər olmadan koalaların yaşamağının mümkün olmadığını göstərir. Bu iki canlını bir-birinə uyğun yaradan şübhəsiz ki, Uca Allahdır.

Allah yaratdığı bütün varlıqların ehtiyaclarından xəbərdardır və əskiksiz yaradandır. Bu cür nümunələr Allahın sonsuz gücünü bizə sübut edir. Ağıl sahibi olan insanların bu həqiqəti anlayacaqları bir ayədə belə xəbər verilir:

Əgər düşünə bilirsinizsə, O, şərqin, qərbin və onların ikisinin arasında olanların Rəbbidir! (Şuəra surəsi, 28)

Koala və su tarazlığı

Avstraliyalı yerlilərin - aborigenlərin dilində "koala" su içməyən mənasını verir. Çünki koalalar heç vaxt su içmirlər. Koalanın bu xüsusiyyətinin səbəbi isə evkalipt yarpaqları ilə qidalanmasıdır.

Evkalipt yarpaqlarının 40-65 %-i sudan ibarətdir. Bu nisbət 40 %-dən az olmur. Çünki su ehtiyatı 40 %-dən az olarsa, yarpaqlar quruyaraq məhv olar. Bu xüsusiyyətləri ilə evkalipt yarpaqları koalaya kifayət qədər su verir.

Şübhəsiz ki, yalnız yarpaqların bol sulu olması kifayət deyil. Koala eyni zamanda, evkalipt ağacındakı sudan istifadə etməyi bacaran bədən quruluşuna sahibdir. Koalada qüsursuz hazırlanmış "su itkisini idarə edən sistem" var.

Koalalardakı su itkisinə böyrəklər nəzarət edir. Daha vacibi isə koalanın həzm sisteminin su saxlama xüsusiyyətinə sahib olmasıdır. Bunun nəticəsində koalalar qəbul etdikləri suyun çox az hissəsini ifraz edirlər.

Koala həzm sistemindəki su saxlama xüsusiyyəti ilə çox da sulu olmayan, ancaq sayı çox olan evkalipt yarpaqları ilə rahatlıqla susuzluğunu dəf edə bilir. Əgər koalanın həzm sistemi bu xüsusiyyətə sahib olmasaydı, heyvan mütəmadi olaraq yerə enib su axtarmaq məcburiyyətində qalardı. Bu da yerdə yaşamaq üçün lazımi xüsusiyyətlərə sahib olmayan bu canlının bir çox təhlükə ilə qarşı-qarşıya qalmasına səbəb olacaqdı. Ancaq koala xüsusi bədən quruluşu ilə belə bir çətinliklə heç zaman qarşılaşmır.

Koalanın qoruyucu kürkü

Koalanın bədən istiliyini təmin edən əsas faktor kürkdür. Heyvanın kürkü mükəmməl şəkildə istiliyi qoruya bilən xüsusiyyətdə yaradılmışdır:

Koalanın kürkündə 1 mm² sahədə 55 tük olur. Heyvanın bel hissəsindəki kürk bədən səthinin 77 %-ni örtür. Qarın tükləri isə bel hissəsindəki kürkün yarısı qədər sıxlığa sahibdir və bədən səthinin 13 %-ni təşkil edir.

Koaladakı tüklərin uzunluğu mövsümlərə müvafiq olaraq dəyişir. Qalın bel kürkü seyrək qarın bölgəsi tüklərindən daha tünddür. Koala bununla Günəşdən gələn istiliyi yığır. Qarın tüklərini isə seyrək olmasına baxmayaraq, dikləşdirərək istiliyi nizamlaya bilir.

Küləkli günlərdə koalalar küləyin sürəti artdıqca yalnız orta-kürək bölgələrini küləyə tərəf çevirirlər. Getdikcə daha çox büzülərək yumru bir top halını alırlar. Küləyin sürəti daha da artdıqda qulaqlarını da önə doğru qıvırırlar. Bu şəkildə hava axınına qarşı açıq heç bir yerləri qalmır. Koalanın bel hissəsindəki kürkü ən yüksək tənzimləməyə malikdir. Bu xüsusiyyətə Şimal qütbündə yaşayan heyvanlarda da rast gəlmək olar.

Külək bu sıx və döşəkcəyə bənzər bel kürkünə çox az təsir edir. Külək yüksək sürətlə əsdiyi zaman da kürk bədən istiliyini qoruya bilir. Soyuq günlərdə və şiddətli küləklərdə belə kürkün istiliyi qorumasındakı fərq 14 %-dir. Bu isə kürkün koalanın ən küləkli havalarda belə meşədə ağac təpələrində yaşamasını təmin edir.

Koalanın maddələr mübadiləsinin sürəti də kürkün istilik tənzimləməsinin təsirini tamamlayacaq şəkildə nizamlanmışdır. Koalanın maddələr mübadiləsi olduqca yavaşdır. Digər kisəli heyvanların maddələr mübadiləsinin sürətinin təxminən 74 %-i qədərdir. Bu qədər az sürətli maddələr mübadiləsi də heyvanın su itkisinin az olduğunun göstəricilərindən biridir.

Koala təkamülçülər üçün böyük problemdir...

Koalanın sahib olduğu xüsusiyyətləri xatırlayaq:

· Koalalar ağaclara dırmanmaqlarını və burada rahat şəkildə yaşamaqlarını təmin edən bədən quruluşuna sahibdirlər.

· Həzm sistemlərindəki xüsusi quruluşla evkalipt yarpaqlarından kifayət qədər qida və su əldə edə bilirlər.

· Evkalipt yağlarının zəhərli təsirlərini yox edən xüsusi fizioloji quruluşa sahibdirlər.

· Yarpaqlardan aldıqları sudan maksimum istifadə etmələrini təmin edən bir xüsusiyyətə sahibdirlər.

Bütün bunlar koala kimi bir canlının ağacda yaşaması üçün lazım olan faktorlardır. Koala üçün bu qədər əhəmiyyətli olan bu xüsusiyyətlər təkamülçülərin iddia etdikləri kimi təsadüfən ortaya çıxa bilərmi?

Bu suala mühakiməsiz və obyektiv düşünən ağıllı bir insan belə cavab verəcək: Əlbəttə ki, xeyr. Koalanı qüsursuz xüsusiyyətləri ilə birlikdə yaradan üstün güc sahibi Uca Allahdır. Allah yaratdığı bütün canlılara verdiyi bu xüsusiyyətlərlə sonsuz şəfqət və mərhəmətini göstərir. Uca Rəbbimiz yaratdığı canlılardakı möcüzələri belə bildirir:

Sizin yaradılışınızda və yayıb səpələdiyi canlılarda tam yəqinliklə inananlar üçün əlamətlər vardır. (Casiyə surəsi, 4)

BERTHOLLETIA TOXUMLARI VƏ AGOUTI

2010-12-03T15:54:00.009+04:00

Cənubi Amerikada yetişən Bertholletia ağaclarının kapsula içindəki toxumları yetişib torpağa düşdükdən sonra bir müddət yerdə qalır. Bunun səbəbi heyvanların marağını çəkəcək heç bir xüsusiyyətlərinin olmamasıdır. Bu toxumların qoxusu yoxdur, xarici görünüşü də diqqət çəkici deyil, bundan əlavə qabıqlarını qırmaq çox çətindir. Ancaq bu ağacın nəslinin artması üçün kapsulanın içindəki fındıqlar çıxarılıb torpağın altına basdırılmalıdır.

"Yer üzündə elə bir canlı yoxdur ki, Allah onun ruzisini verməsin. Allah onların sığınacaqlarını da, əmanət qoyulacaq yerlərini də bilir. (Bunların) hamısı açıq-aşkar kitabdadır." (Hud Surəsi, 6 )

Cənub Amerikada yaşayan bir gəmirici növü olan Agouti, bu qalın və qoxusuz qabığın altında özü üçün yemək olduğunu bilir. Agoutilərin dişləri kəsici və itidir. Xüsusi diş strukturları sayəsində toxumların sərt kapsulalarını asanlıqla qıra bilirlər. Təkcə bir kapsula içində təxminən 20-yə yaxın fındıq olur. Bunların hamısını Agouti bir səfərdə yeyə bilmir. Agouti, ağzında fındıqları daşıyır və onları açdığı kiçik dəliklərə yerləşdirdikdən sonra üstünü örtür. Agoutilər bu əməliyyatı fındıqları daha sonra yemək məqsədilə etdiklərinə baxmayaraq, basdırdıqları fındıqların çoxunu daha sonra tapa bilmirlər. Bu da Bertholletia ağacına sərf edir. Bu sayədə ağacın toxumlarından bir çoxu torpağın içinə cücərmək üzrə basdırılır.

AGOUTI

Gördüyümüz kimi Agoutinin bəslənmə şəkli ilə Bertholletia ağaclarının çoxalma şəkli, bir-birlərinə son dərəcə uyğundur. Bu uyğunlaşma təsadüfən ortaya çıxmış uyğunlaşma deyil. Bu canlılar bir-birini təsadüfən kəşf etməyiblər. Çünki bu ağacın nəsil artımı və mövcudluğu var olduğu ilk gündən etibarən Agoutinin varlığına bağlıdır. Bu da bu iki canlının bir-birlərinə uyğun şəkildə yaradıldıqlarını bizə göstərir.

Hər iki canlının da bütün sistemləri bir-birlərinə fayda verəcək şəkildə təşkil edilmişdir və əlbəttə, bir tənzimləmə varsa, bir Nizamlayan də vardır.

Bu canlıları tək bir yaradıcı, yəni Allah yaratmışdır. Təbiətdə sonsuz nümunələri olan bu uyğunlaşma heç şübhəsiz ki, çox üstün bir ağlın məhsuludur. Sonsuz ağıl sahibi olan Allah, hər iki canlını bu xüsusiyyətləriylə birlikdə yaratmışdır.

TOXUMDAKI MÖCÜZƏ

2010-06-26T20:43:00.012+05:00

Minlərlə fərqli bitki arasından hər hansı bir portağal ağacına nəzər salaq. Ağac bildiyimiz kimi, torpağa atılan toxumdan əmələ gəlir. Toxum kiçik (bir kub santimetr belə olmayan) cismdir, amma necə olur ki, o toxumun içindən qısa vaxt ərzində 4-5 metr uzunluğunda və yüzlərlə kiloqram ağırlığında böyük bir ağac əmələ gəlir?! Toxumun özünə nisbətən min dəfələrlə böyük olan ağacı əmələ gətirərkən istifadə edə biləcəyi tək material isə içinə basdırıldığı torpaqdır.

Bəs toxum ağac istehsal etməyi haradan bilir? Necə olur ki, torpağın içindəki materialları araşdırıb, ehtiyacı olanları götürür və ağac əmələ gətirmək üçün bunlardan istifadə etməli olduğunu dərk edir? Əmələ gətirdiyi ağacın hansı şəklə və quruluşa malik olmasının lazım gəldiyini necə ehtimal edə bilir? Bu sonuncu sual xüsusilə əhəmiyyətlidir. Çünki toxumdan hər hansısa taxta parçası çıxmır. Toxum içində damarlar olan, torpaqdakı maddələri sormaq üçün lazımi köklərə malik və yerin üstündəki qismi də şaxələrə ayrılmış, son dərəcə yaxşı planlanmış canlı maddə istehsal edir. İnsan yaxşı ağac rəsmi çəkməli olanda belə çətinlik çəkir, çünki ağacın köklərindəki və budaqlarındakı incəlikləri çəkmək çətindir. Lakin toxum son dərəcə kompleks cism olan ağacı torpaqdakı materiallardan istifadə edərək sıfırdan əmələ gətirir.

Bu vəziyyətdə toxumun son dərəcə ağıllı, hətta bizdən də ağıllı varlıq olduğu qənaətinə gəlirik. Daha doğrusu, toxumun içində son dərəcə təsirli ağlın gizli olduğunu başa düşürük. Bəs bu ağıl və ağacın əmələ gəlməsi üçün lazım olan məlumat toxuma haradan, necə gəlmişdir? Necə olur ki, kiçik toxum bir kompüter diski kimi məlumatları toplaya bilir? Kompüter diskləri ağıllı və bilikli insanlar tərəfindən hazırlanıb, kompüterlərə yerləşdirilir. Toxum da belədir, Allah tərəfindən ağac əmələ gətirmək qabiliyyətinə malik şəkildə yaradılmış və proqramlaşdırılmışdır. Torpağa atılan hər toxum Allahın elmi ilə əhatə olunur, Onun elmi ilə böyüyür. Bir ayədə bu həqiqət belə xəbər verilir: ''Qeybin açarları Allahın yanındadır. Onları ancaq Allah bilir. Allah suda və quruda nə varsa, bilir. Elə bir düşən yarpaq yoxdur ki, Allah onu bilməsin. Yerin zülmətləri içində elə bir toxum, elə bir şey yoxdur ki, məhz açıq-aydın kitabda olmasın!'' (''Ənam'', 59).

Toxumu yaradan da, torpağa düşdüyü zaman onun içindən yeni bitkini çıxardan da Allahdır. Digər ayədə bu mövzu ilə əlaqədar belə deyilir: ''Şübhəsiz ki, toxumu da, çəyirdəyi də cücərdib çatladan, ölüdən diri, diridən də ölü çıxardan Allahdır. Budur Allah! Axı siz Ondan nə cür üz döndərirsiniz?'' (''Ənam'', 95).

Orta məktəblərdə hər şagirdə göstərilən məşhur bir təcrübə var; uşaq boşqabın içinə pambıq doldurur, bu pambıqları isladır və arasına da noxud dənəsi atır. Bir neçə gün keçir və pambığın içindəki toxumların cücərdiyini görür. Bu, əslində çox təəccüblü hadisədir və çox uşaq da bu hadisəni gördüyü zaman təəccüblənir. Çünki, pambığın içinə qoyulan noxudlar və ya lobyalar aylarla, ya da illərlə canlılıq əlaməti göstərmədən qalırlar. Amma uzun zamandır gözləyən bu sərt cismləri sulu pambığın içinə qoyduqda birdən-birə canlanır, ortaya təzə, yam-yaşıl cücərtilər çıxır. Aydındır ki, bu toxumlar münasib şəraitə düşdükləri zaman cücərmələri üçün proqramlaşdırılıblar və ilk fürsətdə bu vəzifəni yerinə yetirirlər. ''Dənəni və çəyirdəyi yaran şübhəsiz Allahdır'' deyildiyi ayə bu möcüzəvi hadisənin sirrini açıqlayır. Digər bir ayədə isə belə deyilir: ''Göydən su endirən Odur. Biz o su ilə hər bir bitkini yetişdirib, yaşıl fidanlar göyərtdik, onlardan bir-birinə sarmaşmış dənələr çıxartdıq. Biz xurma ağacından, onun tumurcuğundan bir-birinə sarmaşmış salxımlar yetişdirdik. Üzüm bağları, bir-birinə bənzəməyən zeytun və nar yetişdirdik. Bar verdiyi vaxt meyvəsinə və onun yetişməsinə baxın. Şübhəsiz ki, bunda iman gətirən bir camaat üçün dəlillər vardır'' (''Ənam'', 99).

Allah ayədə bizə məhsul verdiyi zaman və yetişəndə torpaqdan çıxan toxumların meyvələrinə baxmağımızı əmr edir. Həqiqətən də toxumun torpaqdan çıxması qədər meyvənin əmələ gəlməsi də möcüzəvi hadisədir.

AĞACDƏLƏN

2010-06-26T20:37:00.004+05:00

Bilindiyi kimi, ağacdələnlər yuvalarını dimdikləyərək əmələ gətirdikləri ağac oyuqlarında düzəldirlər. Bu, bir çox insan üçün adi məlumat ola bilər. Ancaq çox adamın düşünmədiyi şey bu quşların dimdikləri ilə belə sərt vurmalarına baxmayaraq beyin qanaması keçirməmələridir. Çünki ağacdələnin gördüyü iş insanın divara mismar vurmaq üçün başından istifadə etməsinə bənzəyir. İnsan belə etsə, şübhəsiz öncə beyin qanaması keçirəcəkdir. Lakin bir ağacdələn sərt bir ağacı 2,10 saniyədən 2,69 saniyəyə qədər 38-43 zərbə ilə dimdikləyə bilər və ona heç bir şey olmaz.
Çünki ağacdələnlərin baş quruluşları bu işə əlverişli şəkildə yaradılmışdır. Ağacdələnlərin kəllə sümüyü zərbə şiddətini azaldan ''amartizasiya'' sisteminə malikdir. Dimdiyə və çənə oynağına əlavə olunmuş bəzi kəllə əzələləri və alnı o qədər güclü bir quruluşdadır ki, bu xüsusiyyətlər dimdikləmə əsnasında cazibə gücü və təzyiq sayəsində şiddətli zərbələri anında yüngülləşdirə bilir. Hesab və plan bununla da bitmir. Sığınmaq üçün xüsusilə şam ağaclarını seçən ağacdələnlər bir ağacı deşməyə başlamazdan əvvəl ilk olaraq o ağacın yaşına baxar və 100 yaşını keçmiş olanlara üstünlük verərlər. Çünki 100 yaşını keçmiş şam ağacları gövdələrini saran sərt və qalın qabıqların yumşalmasına səbəb olan xəstəliyə tutularlar. Bizim bəlkə də ilk dəfə eşitdiyimiz, elmin son illərdə kəşf etdiyi bu məlumatı ağacdələnlər yüz illərdir ki, bilirlər.

Ağacdələnlərin şam ağaclarına üstünlük vermələrinə səbəb yalnız bu deyil. Məlumdur ki, bu quşlar yuvalarının kənarlarına çuxurlar qazırlar. Başlanğıcda funksiyası bilinməyən bu çuxurların daha sonra onları çox böyük təhlükədən qoruduğu məlum olmuşdur. Belə ki, vaxt keçdikcə şam ağaclarından axan yapışqan maddə bu çuxurları doldurur və beləcə, ağacdələnlərin yuvalarının ətrafı ən böyük düşmənləri olan ilanlardan qorunmaq üçün bir səddə çevrilmiş olur.

Ağacdələnlərin başqa bir maraqlı xüsusiyyətləri də dillərinin ağaclardakı qarışqa yuvalarına girə biləcək qədər incə, oradakı qarışqaları toplaya biləcək qədər yapışqanlı olmasıdır. Bundan əlavə, dillərinin qarışqaların vücudlarındakı turşunun onlara zərər verməsinin qarşısını ala biləcək quruluşda olması da yaradılışlarındakı mükəmməlliyin göstəricisidir.

Yuxarıda bir sıra maraqlı cəhətlərinə toxunduğumuz ağacdələnlər bütün təfərrüatlı xüsusiyyətləri ilə ''yaradılmış'' olduqlarını sübut edirlər. Çünki ağacdələnlər, təkamül nəzəriyyəsinin iddia etdiyi kimi, təsadüflərlə inkişaf etmiş olsaydılar, bu cür qeyri-adi xüsusiyyətlər əxz etmədən ölərdilər və nəsilləri kəsilmiş olardı. Lakin Allah tərəfindən yaşayacaqları həyata uyğun xüsusi bir ''layihə'' ilə yaradıldıqları üçün ehtiyac duyacaqları bütün xüsusiyyətlərə sahib olaraq həyata başlamışlar.

TERMİT YUVALARI

2010-06-26T20:31:00.008+05:00

Heç kim bir termit koloniyasının (sürü) torpaq üzərində inşa etdiyi yuvanı görüncə təəccüblənmədən keçməz. Çünki termit yuvası hündürlüyü təxminən 5-6 metrə qədər olan bir memarlıq abidəsidir.

Bir termitin boyu ilə inşa etdiyi yuvanın boyunu müqayisə elədiyimiz zaman onun özündən təxminən 300 dəfə böyük bir memarlıq layihəsini müvəffəqiyyətlə həyata keçirdiyini görərik. Fəqət, bunun daha da təəccübverici bir tərəfi vardır ki, o da termitlərin kor olmalarıdır.

Kor termitlərin əmələ gətirdikləri bu nəhəng yuvaları daha öncə heç görməyən biri bunun qum yığınlarının üst-üstə yığılması ilə əmələ gəldiyini düşünər. Ancaq termit yuvası ağlagəlməyəcək qədər mükəmməl bir plan əsasında düzəlir.

Belə ki, termit yuvasının içində tunellər, keçidlər, havalandırma sistemləri, xüsusi göbələk istehsaletmə baxçaları və təhlükəsizlik çıxışları vardır.

Görməyən minlərlə insanı bir yerə yığsanız, hər cür texniki alətləri də ixtiyarlarına versəniz, əsla bir termit koloniyasının düzəltdiyi yuvaya bənzər bir quruluş inşa edəcəklərinə təminat verə bilməzsiniz. O halda düşünün:

* 1-2 sm boyu olan bir termit bu qədər incə bir dizayn qura biləcək memarlıq və mühəndislik biliklərinə necə yiyələnib?

* Görməyən minlərlə termit bu sənət möcüzəsi olan tikilini əmələ gətirmək üçün harmoniya içində işləməyə necə müvəffəq olmuşlar?

* İnşasına başlanan bir termit yuvasını başlanğıc mərhələsində ortadan iki yerə ayırsanız və daha sonra birləşdirsəniz, bütün keçidlərin, kanalların və yolların bir-biri ilə düz gəldiyini görərsiniz. Bu möcüzəvi hadisə necə açıqlana bilər?

Buradan çıxan nəticə budur: Allah yaratdığı canlıları bənzərsiz və örnəksiz yaratmışdır və tək bir termit yuvası da insanın Allahı dərk etməsi, hər şeyi yaradanın Allah olduğuna inanması üçün kifayətdir.

QANADLARDAKI SİMMETRİYA

2010-06-26T20:23:00.006+05:00

Şəkillərdə görülən kəpənəklərin qanadlarına diqqətlə baxdığımız zaman qüsursuz bir simmetriyanın şahidi oluruq. Bu cür görünüşü olan qanadlar şəkillərlə, xallarla, rənglərlə bəzəkli yaradılmış və nəticədə hər biri sənət möcüzəsi olan görüntülər meydana gəlmişdir.

Bu kəpənəklərin qanadlarına baxanda nə qədər qarışıq olsa da, hər iki tərəfdəki naxışların və rənglərin tamamilə eyni olduğunu görərik. Hətta ən kiçik bir nöqtə də hər iki qanadda eyni yerdədir, ona görə də ortaya qüsursuz bir quruluş və simmetriya çıxır.

Eyni zamanda, o incə qanadlardakı bir rəng digərinə oxşamır və kəskin cizgilərlə bir-birilərindən ayrılır.

Lakin bu rənglər üst-üstə düzülən pulcuqların bir yerə yığılması ilə əmələ gəlir. Əlinizi toxundurduğunuz an dağılan bu pulcuqlar necə olur ki, sıralarını heç dəyişik salmadan eyni naxışı saxlayaraq iki qanadda da düzülə bilir? Tək bir pulcuğun belə yer dəyişdirməsi qanadlarındakı simmetriyanın pozulmasına və estetikanın itməsinə səbəb ola bilər.

Lakin yer üzündəki heç bir kəpənəyin qanadında bir nizamsızlıq görməzsiniz. Sanki hər biri bir rəssamın əlindən çıxmış kimi düzgün və estetik görünüşlüdür. Çünki bu, həqiqətən də üstün bir Yaradıcının- Allahın əsəridir.

NİLUFƏR ÇİÇƏKLƏRİ

2010-06-21T21:24:00.009+05:00

Torpağın üzərindəki kiçik çiçəklər bütün mükəmməlliklərinə baxmayaraq, insanlar tərəfindən əsasən adi qarşılanırlar. İnsanların bu çiçəklərdəki yaradılış möcüzələrini qavramalarına mane olan isə onları hər gün, hər yerdə görmələrinin əmələ gətirdiyi adətkarlıqdır. Ancaq başqa yerdə, başqa şərtlərdə yetişən və başqa ölçülərdə olan çiçəklər ''adətkarlıq eynəyi'' olmadan qiymətləndiriləcəklərindən, Allahın varlığının dərk edilməsinə kömək olacaqlar. Amazon çayının dibini örtən palçıqda yetişən Amazonka nilufərləri insanlardakı bu ''adətkarlıq eynəyi''ni qaldırabilmə qabiliyyətindədirlər. Çünki onlar insanların adət etdikləri, hər gün şahid olduqları kimi deyil, yaşamaq uğrunda çox fərqli mübarizə ilə həyatlarını davam etdirirlər.

Bu çiçəklər Amazon çayının dibindəki bataqlığın içində böyüməyə başlayırlar və daha sonra çayın üzərinə doğru uzanırlar. Məqsədləri yaşaya bilmələri üçün lazım olan işığa çatmaqdır. Suyun üzərinə çıxdıqları zaman böyüməyi dayandırır və burada üstü tikanlı yumru tumurcuqlar əmələ gətirirlər. Tumurcuqlar bir neçə saat ərzində təxminən iki metrlik böyük yarpaqlara çevrilirlər. Beləliklə, bitki nə qədər bol yarpaqla çayın üzərini örtərsə, gün işığından o qədər çox faydalanır. Nəticədə bu nilufərlər gün işığından faydalanaraq fotosintez imkanı tapırlar. Əks təqdirdə çayın dibindəki işıq çatışmamazlığından həyatlarını davam etdirə bilməyəcəklərini ''bilirlər''. Bitkinin belə ''ağıllı'' metodla ''hərəkət etməsi'' əlbəttə düşündürücüdür.

Palçıqlı bataqlıqların dibindən iki metrə qədər uzanaraq su üzünə çıxan nilufər yarpaqları beləcə günəş işığından faydalana bilirlər. Fəqət, bu çiçəklərin köklərinin oksigenə də ehtiyacı var. Bitkinin köklərindən su üzünə uzanaraq oradan aldığı oksigeni köklərə daşıyan saplar bu vəzifəni yerinə yetirir.

Belə ki, günəş işığı Amazonka nilufərləri üçün hər şey demək deyil. Onların eyni nisbətdə oksigenə də ehtiyacları var ki, köklərin olduğu palçıqlı zonada oksigenin çatışmadığı aydındır. Bu səbəblə nilufərlər köklərindən çıxan sapları yuxarıya, yarpaqlarının olduğu su səthinə doğru uzadırlar. Bəzən uzunluğu 11 metr olan bu saplar yarpaqlara bağlanırlar və yarpaqla kök arasında oksigen daşıyan kanal vəzifəsini yerinə yetirirlər.

Görəsən çayın dərinliklərində yaşamağa təzəcə başlayan bir tumurcuq işığa və oksigenə ehtiyac duyduğunu, işıq və oksigenin olmadığı şəraitdə yaşaya bilməyəcəyini və ehtiyacı olan şeylərin suyun üzərində olduğunu haradan bilir? Yaşamağa təzə başlayan bir varlıq nə o suyun bir qətrəsinin olduğundan, nə günəşin, nə də oksigenin varlığından xəbərdar deyil. Buna görə də, təkamül nəzəriyyəsi tərəfdarlarının məntiqi ilə yanaşsaq, bu bitkilərin çoxdan mühit şərtlərinə məğlub olub, nəsillərinin kəsilməli olduğunu düşünməliyik. Lakin nilufərlər bütün mükəmməllikləri ilə bu gün də qarşımızdadırlar.

Amazonka nilufərlərinin yaşamaq uğrunda inanılmaz mübarizələri suyun üzərindəki işığı və oksigeni əldə etdikdən sonra da davam edir. Onlar böyük yarpaqlarının su ilə dolub batmaması üçün kənarlarını yuxarıya doğru əyirlər.

Gördükləri bütün bu tədbirlərlə həyatlarını davam etdirə bilirlər, ancaq nəsillərinin davam etməsi üçün daha artığına ehtiyac hiss etdiklərini də anlayırlar. Belə ki, toxumlarını başqa nilufərə daşıyacaq canlıya ehtiyac duyurlar. Həmin canlı isə bir böcək növüdür. Bu böcəklər ağ rəngə qarşı xüsusi meyllə yaradılmışlar. Buna görə də qonmaq üçün Amazon çayının onlarla cazibəli çiçəyinin yanında ağappaq görünən nilufərləri seçirlər. Amazonka nilufərləri də nəsillərinin davamiyyətini təmin edən bu qonaqlar gəldiyi zaman bütün yarpaqlarını bağlayır, çıxamamaları üçün onları ''həbs'' edir və onlara çoxlu toxum bulaşdırırlar. Bir gecə saxladıqdan sonra isə buraxırlar və öz toxumlarını geri qaytarmamaları üçün rənglərini dəyişdirirlər. Yəni ağappaq nilufərlər artıq çəhrayı rəngə boyanaraq Amazon çayını bəzəməyə başlayırlar.

Heç şübhə yoxdur ki, növbə ilə gələn bütün bu qüsursuz və incəliklə hesablanmış planlar hər şeydən xəbərsiz olan tumurcuğun əsəri deyil, onu yaradan Allahın ağlının əsəridir.

KAMUFLYAJ

2010-06-21T20:54:00.017+05:00

Heyvanlardakı müdafiə metodlarından biri də kamuflyajdır. Bəzi heyvanların bədən quruluşu yaşadıqları mühitə son dərəcə uyğun şəkildə yaradılmışdır. Bu canlıların vücudları yaşadıqları şəraitlə o qədər uyğundur ki, şəkillərinə baxdığımız zaman bəzilərinin bir bitkiyə, ya da bir heyvana aid olduğunu başa düşmək və ya mühitdə olan heyvanı seçmək çətin olur. Böcəyin inanılmaz dərəcədə yarpağa bənzəməsi düşmənlərinin onu görməsinin qarşısını alır. Əlbəttə, bu kiçik heyvan qorunmaq məqsədi ilə öz vücudunu yarpağa bənzətməmişdir. Ancaq kamuflyaj o qədər ustalıqla yaradılmışdır ki, xüsusi şəkildə planlanıb ''yaradılmış'' bir müdafiə metodu olduğu aydın görünür.

Bəzi kəpənəklər qanadlarını açdıqları anda qarşımıza bir cüt göz çıxır. Bu gözlər düşməni qarşısındakının bir kəpənək olmadığına əmin etməkdədir.

Xüsusilə yandakı şəkildə Şönlinq kəpənəyi kimi bəzi kəpənək növləri saxta üzləri, ortasındakı pırıltıları ilə, gözləri, üz xətləri, çatıq qaşları, ağız və burunları ilə elə mükəmməldirlər ki, ortaya çıxan görünüş bir çox düşmən üçün olduqca çəkindiricidir.

Allahı inkar etməkdə israrlı olan biri bu qeyri-adi görünüşü ''maraqlı bir təsadüf'' kimi qəbul etmiş, ya da ''kəpənək faydalı olacağını düşündüyü üçün vücuduna belə şəkil vermişdir'' deyə bir iddia irəli sürmüşdür. Əgər biri belə iddia irəli sürüb, bu mükəmməl cizgilərin sadəcə olaraq təsadüfən əmələ gəldiyini söyləyirsə, ağıl sahibi olan insanlara da söylənməli söz qalmır. Çünki belə iddia ağla və sağlam düşüncəyə ziddir.

Saxta gözlər

Heyvanlar aləmində bir insanın heç ağlına gəlməyəcək qədər maraqlı qorunma metodları vardır. Bu metodlardan biri saxta gözlərdir. Müxtəlif kəpənək, tırtıl və balıq cinsləri bu saxta gözlər sayəsində düşmənlərini ''təhlükəli'' olduqlarına inandırırlar.

Şəkillərdə göstərilən kəpənəklər təhlükədə olduqlarını hiss etdikləri an qanadlarını açarlar və hər iki qanadda düşmənləri hürküdəcək bir cüt göz əmələ gələr. Bu kəpənəklərdən birini yemək üçün gələn quş isə ani olaraq qarşılaşdığı gözlərə görə çox təəccüblənərək geri çəkilər.

Düşünək: son dərəcə inandırıcı olan bu göz təsvirləri bir təsadüfün əsəri ola bilərmi? Bu kəpənək qanadlarını açınca ortaya bir cüt hürküdücü gözün çıxacağını və bu görünüşün düşməni qorxudacağını haradan bilir? Kəpənək qanadlarındakı bu naxışı görə, sonra da onun hürküdücü olduğuna və bir təhlükə anında istifadə edilə biləcəyinə qərar verə bilərmi?

Əlbəttə, bu qədər inandırıcı görünüş təsadüflərin deyil, şüurlu bir planın məhsulu ola bilər. Bundan başqa, əlbəttə, kəpənəyin öz qanadlarındakı naxışlardan xəbəri olduğu və bunu bir qorunma metodu kimi öz-özünə əldə etdiyi düşünülməz. Aydındır ki, kəpənəkləri yaradan Allah həm onların vücuduna belə bir şəkil, həm də onlara təhlükə anında bu şəkildən istifadə edəcək instinkt vermişdir.

Soldakı şəkildə müren balığının həqiqi başı və gözləri görünür. Sağdakı şəkildə isə müren balığı yuvasının içinə girir və bir cüt saxta göz olan quyruğunu bayırda saxlayır. Bu gözlər üzündən onu oyaq hesab edən balıqlar yuvaya yaxınlaşmırlar.

BOMBARDMAN BÖCƏYİ

2010-06-19T21:28:00.008+05:00

Böcəklər arasında üzərində ən çox araşdırma aparılanlardan biri bombardman böcəyidir. Bu böcəyi belə populyar edən xüsusiyyət isə onun özünü düşmənlərindən kimyəvi metodlardan istifadə edərək müdafiə etməsidir.

Böcək təhlükə anında özünü qorumaq üçün bədənində saxladığı hidrogen-peroksidlə hidrokinonu düşmənin üzərinə atır. Bu iki maddə böcəyin vücudundakı iki ayrı ifrazat vəzisi tərəfindən ifraz olunur. İfraz olunan maddələr saxlama kamerası deyilən iki xüsusi bölmədə toplanır. Bu bölmələr də partlama kamerası deyilən bir bölümlə əlaqədə olur. İki bölüm bir-birindən bir neçə əzələ ilə ayrılır.
Böcək hədələndiyini başa düşdüyü zaman bu əzələni sıxır və saxlama kameralarındakı maddələr partlama kamerasına keçir. Orada olan maddələrin vasitəsilə yüksək miqdarda istilik bayıra çıxır və bu bölümdə bir buxarlanma olur. Bu zaman bayıra çıxan buxar və oksigen qazı bölmənin divarlarına təzyiq edir və aradakı əzələnin köməyi ilə bu kimyəvi maddə düşmənə atılır.

Bir böcəyin belə qüvvətli və özünə zərərli kimyəvi reaksiya əmələ gətirən sistemi içində saxlaya bilməsi, özünü bu sistemin zərərindən izolə edə bilməsi hələ tədqiqatçılar üçün sirrini qorumaqdadır. Şübhəsiz ki, bu sistemin varlığı və işləməsi böcəyin ağlı ilə bağlana bilməz. Belə bir sistem ancaq mütəxəssislər tərəfindən laboratoriyalarda həyata keçirilərkən, bombardman böcəyinin bunu 2 sm-lik bədənində necə həyata keçirdiyi hələ də aydın deyil.

Aydın olan tək həqiqət isə bu böcəyin təkamül nəzəriyyəsinin çürüklüyünə konkret bir dəlil olmasıdır. Çünki bu kompleks kimyəvi sistemin bir-birini izləyən təsadüfi dəyişmələr nəticəsində əmələ gəlməsi və gələcək nəsillərə ötürülməsi mümkün deyildir. Əgər sistemin bir parçasında əskiklik və ya ''zədə'' olsa, bu, böcəyin müdafiəsiz qalaraq ölməsi, ya da özü özünü partlatması ilə nəticələnəcəkdir. Bu halda tək açıqlama böcəyin vücudundakı kimyəvi silahın bütün parçaları ilə bir anda və tam şəkildə var olmasıdır.

SU TISBAĞALARI

2010-06-19T21:25:00.005+05:00

Okeanlarda yaşayan su tısbağaları çoxalma vaxtları gələndə sahilə axın edirlər. Ancaq hər sahilə yox, məhz özlərinin doğulduqları sahilə. Bunun üçün tısbağalar bəzən 800 kilometr yol qət etmək məcburiyyətində qalırlar. Amma bu uzun və çətin səyahət vəziyyəti dəyişdirmir, hər nə olursa-olsun, doğmaq üçün öz doğulduqları sahilə gəlirlər.

Doğulan andan doğulduğu yerdən uzaqlaşmış bir canlının 20-25 ildən sonra həmin yeri tapa bilməsinin izahı olduqca çətindir. Üstəlik, hər yerin bir-birinə bənzədiyi okean dibindən, bir-birinə bənzəyən sahillər arasından doğulduğu yerin səmtini tapa bilmək qeyri-adi bir şeydir.

Beləliklə, minlərlə kompassız səyahətçi eyni vaxtda eyni sahildə toplaşır. Əvvəllər tam olaraq anlaşılmayan bu israrlı görüşmənin arxasında duran səbəblər insanları heyrətə gətirmişdir.

Tısbağalar balalarının dəniz şərtləri içində həyatda qalmalarının çətin olacağını bildiklərindən, yumurtalarını sahildə qumların altında gizlədirlər. Bəs nə üçün hamısı eyni vaxtda eyni sahilə toplaşırlar? Məgər eyni işi, ayrı-ayrı zamanlarda, ayrı-ayrı sahillərdə görsələr, balaları həyatda qalmazmı? Bu məsələni araşdıranlar son dərəcə maraqlı bir vəziyyətlə qarşılaşmışlar. Qumların altındakı minlərlə bala başlarındakı sərt həlqə sayəsində yumurtanı qırdıqdan sonra bir neçə çətin maneəni də aşmaq məcburiyyətindədirlər.

''Sizin yaradılışınızda və yayıb səpələdiyi canlılarda tam yəqinliklə inananlar üçün əlamətlər vardır'' (''Casiyə'', 45/4).

31 kq-lıq balalar üstlərindəki torpaq təbəqəsini tək başlarına qaza bilməzlər. Bunun üçün yumurtadan çıxan balalar bir-birilərinə kömək edirlər. Sahildəki minlərlə bala eyni anda torpağı qazmağa başlayaraq bir neçə gün içində qumun üzərinə çıxmağa müvəffəq olurlar. Ancaq üzə çıxmazdan əvvəl bir müddət dayanıb, hamısı birlikdə gecənin düşməsini gözləyirlər. Çünki gündüz yırtıcı quşlara yem olma ehtimalı vardır. Bundan başqa, gündüz günün istisindən qızmış qumda sürünərək irəli getmək onlar üçün olduqca çətindir. Gecə isə qazma işlərini tamamlayaraq qumun üstünə çıxırlar. Qaranlıq olmasına baxmayaraq dənizin səmtini tapıb, sürətlə ona doğru yönəlirlər və 20-25 il sonra yenidən dönmək üçün sahili tərk edirlər.

Təzə dünyaya gəlmiş bu balaların yumurtadan çıxdıqları zaman torpağı qazaraq yuxarıya doğru irəliləmələri və müəyyən müddət gözləmələri lazım olduğunu bilmələri mümkün deyil. Hələ torpağın altında ikən gecə və ya gündüz olduğunu, yırtıcı quşların varlığını, onlara yem ola biləcəklərini, torpağın Günəşdən qızdığını və bunun onlara zərər verə biləcəyini, sürətlə dənizə yönəlmək məcburiyyətində olduqlarını bilmələri də əlbəttə, mümkün deyildir. Bəs bu şüurlu üsul necə ortaya çıxır?

Şübhəsiz, tək cavab balaların bu üsulu bilmələri üçün əvvəlcədən ''proqramlaşdırıldıqları''dır. Yəni onları var edən Yaradıcı həyatlarını qorumaları üçün lazım olan instinkti də vermişdir.

ƏN UZUN BOYLU HEYVAN - ZÜRAFƏ

2010-06-19T21:09:00.007+05:00

Zürafələrin olduqca heyrətamiz xüsusiyyətləri vardır. Bunlardan biri o qədər uzun boyunların digər bütün məməlilər kimi, sadəcə 7 fəqərə tərəfindən saxlanmasıdır. Bu heyvanların heyrətləndirici bir xüsusiyyətləri də uzun boyunlarının üzərində olan beyinlərinə qan çatdırmaqda çətinlik çəkməmələridir. Bir az düşünsək, o qədər uzağa qanın verilməsinin nə dərəcədə çətin olduğunu təsəvvür edərik. Ancaq zürafələr bu baxımdan çox çətinlik çəkmirlər, çünki ürəklər qanı lazım olduğu qədər uzağa vura bilən xüsusiyyətlərə malikdir. Bu da zürafələrin yaşayışlarını rahat davam etdirə bilmələrinə imkan yaradır.

Fəqət, bu dəfə başqa bir çətin vəziyyətlə qarşılaşırlar. Düşünmək olar ki, su içmək üçün əyilərkən qan təzyiqi nəticəsində beyin qanaması yaranar və heyvan ölə bilər. Ancaq boyunlarındakı mükəmməl sistem sayəsində bu risq tamamilə aradan qalxır. Belə ki, aşağı əyilərkən boyun damarlarındakı qapaqlar bağlanır, beyinə həddən artıq qan getməsinin qarşısı alınır.

Şübhəsiz, zürafələr bu xüsusiyyətləri öz ehtiyaclarına görə planlayaraq qazanmamışlar. Bu mühüm xüsusiyyətlərin yavaş-yavaş baş verən təkamül prosesi nəticəsində əmələ gəldiyini söyləmək də mümkün deyil. Çünki zürafənin orqanizminin bir nasoslama sisteminə və əyildiyi zaman qan təzyiqini saxlayacaq qapaq sisteminə malik olması zəruridir. Bunlardan biri olmasa və ya tam çalışmasa, zürafənin yaşaması qeyri-mümkün olar.

Bütün bunlardan çıxan qənaət odur ki, zürafə yaşaması üçün lazım olan bütün xüsusiyyətlərlə birlikdə dünyaya gəlmişdir. Hələ var olmayan bir canlının öz bədəninə hakim olub, lazımi xüsusiyyətlərə şüurlu şəkildə malik olması isə şübhəsiz, mümkün deyil. Bu vəziyyətdə heç mübahisəsiz, zürafələr şüurlu bir yaradılışla, yəni Allah tərəfindən yaradıldıqlarını açıqca isbat edirlər.

TIRTILDAN KƏPƏNƏYƏ

2010-06-19T18:51:00.014+05:00

Sizin 450-500 ədəd yumurtanız olsa və bunları açıq havada mühafizə etmək lazım gəlsə, nə edərsiniz? Onların külək və s. kimi təbii şərtlərin təsiri ilə açılıb-dağılmalarının qarşısını almaq üçün tədbir görməyiniz şübhəsiz ki, ən ağlabatandır.

Bir dəfəyə ən çox yumurta qoyan canlılardan biri olan ipəkqurdu (450-500 yumurta) yumurtalarını qorumaq üçün çox ağıllı üsuldan istifadə edir: yumurtaları ifraz etdiyi yapışqanlı maddə ilə (iplə) bir-birilərinə sarıyaraq açılıb-dağılmalarının qarşısını alır.

Yumurtadan çıxan tırtıllar ilk iş olaraq özlərinə uyğun yer tapır və eyni iplə oraya bağlanırlar. Sonra inkişaf etmələri üçün ifraz etdikləri bu iplə özlərinə qoza hörməyə başlayırlar. Həyata gözlərini yeni açmış tırtılın bu işi fasiləsiz olaraq 3-4 gün davam edir. Bu müddətdə tırtıl min dəfələrlə fırlanaraq təqribən 900-1500 metr uzunluğunda ip əyirir. Bu proses bitincə də heç istirahət etmədən yeni işə başlayır və gözəl kəpənəyə çevrilərək dəyişiklik keçirir.

Nə ana ipəkqurdunun balasını qorumaq üçün gördüyü tədbir, nə də hər şeydən xəbərsiz, hələ heç bir məlumata sahib olmayan kiçik tırtılın davranışları təkamüllə izah edilməsi mümkün olmayan hədisələrdir. Hər şeydən əvvəl, ananın yumurtaları yapışdırmaq üçün istifadə etdiyi ipi hazırlaması möcüzədir. Yumurtadan yeni çıxan tırtılın özü üçün uyğun olan mühiti tanıyıb, ona uyğun qoza hörməsi, sonra da dəyişilməsi və dəyişməni problemsiz keçirməsi isə insanın ağlına belə gəlməyəcək qədər qeyri-adidir. Bu vəziyyətdə hər tırtılın dünyaya nə etməli olduğunu əvvəlcədən bilirmiş kimi gəldiyini rahatlıqla söyləyə bilərik ki, bu da bütün bunların hələ dünyaya gəlmədən ''öyrədilmiş'' olduğu mənasına gəlir.

Bunu bir misalla açıqlayaq: əgər yenicə doğulmuş uşağın bir neçə saat sonra ayağa qalxdığını, özünə yataq düzəltmək üçün ləvazimat (yorğan, döşək, balış və s.) topladığını və bunları düzgün şəkildə birləşdirərək içində yatdığını görsəniz, nə düşünərsiniz? Gələcəyiniz ən məntiqli nəticə bu uşağın hələ ana bətnində ikən qeyri-adi bir yolla ''tərbiyələndiyini'' düşünməkdir. Nəzərə alın ki, tırtılın vəziyyəti ilə bu misaldakı uşağın vəziyyəti eynidir.

Bu da bizi yenə eyni nəticəyə gətirir: bu canlılar onları yaradan Allahın müəyyən etdiyi şəkildə doğulur, davranır və yaşayırlar. Quranda Allah bal arısına vəhy etdiyini və ona bal hazırlamağı əmr etdiyini xəbər verərək əslində canlılar dünyasındakı böyük sirrin bir nümunəsini göstərmişdir (''Nəhl'' surəsi, 68-69). Bu sirr bütün canlıların Allahın iradəsinə boyun əyərək Onun təyin etdiyi taleni yaşadıqlarından ibarətdir. Buna görə də arı bal, ipəkqurdu isə ipək hazırlayar.

PİNQVİNLƏRİN XÜSUSİ DİZAYNI

2010-06-06T18:55:00.002+05:00

Quş növü olan pinqvinlər, qütblərdə buz üstündə böyük qruplar şəklində yaşayırlar. Digər quşlar kimi havada uça bilmirlər, amma dərin suların ən usta üzücüləridirlər. Suyun altında bu cür çevik və sürətli ola bilmələrini bənzərsiz bədən xüsusiyyətlərinə borcludurlar. Bədənlərini
örtən kürkləri, dərilərindən çıxarılan xüsusi bir yağ sayəsində su keçirmir. Sürüşkən bir dalğıc paltarına sahib pinqvinlər, beləliklə sualtında saatda 25 km-ə çatan bir sürətlə üzə bilərlər.

Havada uçan quşlar yüngül olmaq məcburiyyətindədirlər, buna görə sümüklərinin içi boş yaradılmışdır. Halbuki, pinqvinlərin çox dərinə üzə bilmək üçün ağırlığa ehtiyacları var. Buna görə də fərqli yaradılışları vardır: sümüklərinin içi doludur. Beləliklə, rahat şəkildə balıqların arxasından dərin sulara üzə bilirlər. Pinqvinlər bu çox xüsusi dizaynları sayəsində 600 metr dərinə üzə bilən tək quş növləridir. Bu cür üzmə qabiliyyəti 10-15 dəqiqə çəkir.

Müddətin bu cür uzun olmasının başqa bir səbəbi daha var. Araşdırmalara görə bu dondurucu soyuq sulardakı balıqları yedikcə pinqvinlərin mədələri soyuyur, beləliklə maddələr mübadiləsi də yavaşlayır. Yavaş işləyən maddələr mübadiləsi sayəsində əzələlərin oksigen ehtiyacı azalır və pinqvinin suyun altında qaldığı müddət də uzanmış olur.

Bəs -50 dərəcəyə çatan soyuqda, dondurucu küləklərə baxmayaraq bu pinqvinlər necə donmadan ayaqda dayana bilirlər? Bu sualın cavabı kürklərindəki dizaynda gizlidir. Kürkləri 3 qatdan ibarətdir. İlk lay bir-biri üzərinə yapışmış xarici tüklərdir. Bu layın altında bir divar kimi izolyasiya funksiyası yerinə yetirən bir hava layı var. Üçüncü və son lay isə qalın bir yağ təbəqəsidir. Bu xüsusi hazırlanmış kürk sayəsində pinqvinlər günlər, həftələr, hətta aylarla kəskin soyuğa qarşı donmadan yaşaya bilirlər.

Pinqvinlərin yalnız ayaqları buzla təmas halındadır. Yaxşı aylarla ayaqda dayanan pinqvinlərin ayaqlarıdamı donmur? Xeyr. Çünki pinqvinlərin ayaqları da xüsusi bir dizayna malikdir. Donmayan ayaqların sirri içlərindəki bənzərsiz damar şəbəkəsidir. “Qarşıaxım istilik dəyişməsi” adı verilən bu dövran sistemində ayaqlardakı qanı geri daşıyan damarlar arteriyaların ətrafını tor kimi hörüb. Arteriya davamlı olaraq damarları isidir, damarlar da arteriyanı soyudur. Beləliklə, damarlardakı istilik itirilmədən dərhal geri qazanılır. Bu xüsusi damar toru sayəsində pinqvinlər bədən istiliklərini əsla itirmirlər və ayaqları da üşümür.

Uca Allah pinqvinləri belə bir mühitdə rahatlıqla yaşaya biləcəkləri sistemlərə sahib olaraq, üstün bir yaradılışla yaratmışdır.

BÖCƏKLƏRİN ÜSTÜN UÇUŞ SİSTEMLƏRİ

2010-05-31T17:47:00.002+05:00

Bir böcək saniyədə 1000 dəfə qanad çırpmağı necə bacarır? Öz boyundan yüzlərlə qat yüksəyə necə tullana bilir? Aşağı, yuxarı hərəkət edən qanadlarla irəli və düz necə uça bilir? Rəbbimizin sonsuz elmini gözlər önünə çəkən canlılardan yalnız bir dənəsi olan "milçək" Quranda adı çəkilən canlılardan biridir.

Uca Allah “Həcc” surəsinin 73-cü ayəsində bu mövzu haqqında belə bəhs edir:

"Ey insanlar! Bir məsəl çəkildi, ona qulaq asın! Şübhəsiz ki, Allahdan qeyri ibadət etdiyiniz bütlər heç bir milçək də yarada bilməzlər – lap hamısı bunun üçün bir yerə yığışsa belə! Əgər milçək onlardan bir şey götürüb aparsa, onu milçəkdən geri ala bilməzlər. İstəyən də aciz, istənilən də!" (“Həcc” surəsi, 73)

Canlılarda təcəlli edən bir çox xüsusiyyət indiki dövdə Allahın insanların əmrinə verdiyi bilgi və texnologiya ilə araşdırılmasına baxmayaraq hələ də əlavə sahib olduğu möcüzəvi yönlərini qoruyurlar. Allahın yaratdığı hər şeydə olduğu kimi, milçəyin bədənində də inanclı bir insanın Allaha olan dərin hörmətini və bağlılığını bir dəfə yenə təfəkkür edə biləcəyi üstün bir elm vardır. Alimlərin milçək və kiçik böcəklərin uçuş sistemlərinə dair apardığı araşdırmaların bir qismi aşağıda maddə halında bildirilmişdir. Beləliklə, bunlardan çıxan nəticə budur ki, uca Allahın xaricində heç bir varlıq və ya güc bir milçək belə yarada bilməz.

İynəcə, çəyirtkə, kəpənək və milçək kimi bir çox böcəyin uçmasına kömək edən əzələlər edilən hər hərəkəti nəzarətdə saxlayan sinirlərin göndərdiyi xəbərdaredici siqnallar nəticəsində qüvvətlə yığılır. Necə ki, bir çəyirtkədə hər sinirin göndərdiyi siqnal uçuşu təmin edən əzələnin yığılmasına səbəb olur. "Qaldırıcılar və endiricilər" olaraq adlandırılan iki dəst qarşı əzələ qrupu bir-birlərinə əks yönlərdə işləyib qanadların yuxarı və aşağı hərəkət etməsini təmin edir. Çəyirtkələrin qanadlarını saniyədə 12-15 dəfə çırpmalarıyla yanaşı, kiçik böcəklər uça bilmək üçün daha çox qanad çırpmaq məcburiyyətindədirlər. Məsələn, bal arıları, eşşək arıları və milçəklər saniyədə 200-400 dəfə qanad çırparkən bu say ağcaqanad və boyu 1 mm-ə çatan parazitlərdə 1000-ə çatır. İnsan gözünün belə qəbul edə bilməyəcəyi bir sürətlə hərəkət etdirilən qanadlar belə bir gücə sahib ola bilmək üçün, xüsusi bir quruluşa sahib olaraq yaradılmışlar.

Bir sinir saniyədə ən çox 200 siqnal göndərmək tutumuna malikdir. Elə isə kiçik bir böcək saniyədə necə 1000 qanad çırpa bilir? Aparılan araşdırmalarla bu böcəklərdə sinirlərdən gələn siqnallarla qanad çırpma sayı arasında uyğun bir əlaqə olmadığı müəyyən edilmişdir. Saniyədə 200 dəfə qanad çırpan milçəklər çəyirtkələrdən çox fərqli bir sinir və əzələ quruluşuna sahibdirlər. Hər 10 qanad çırpmaq üçün sinirdən yalnız "1" siqnal gəlir. Ayrıca "lifli əzələlər" olaraq adlandırılan bu əzələlər bir çəyirtkədə olan əzələlərdən daha fərqli şəkildə işləyir. Xəbərdaredici sinir siqnalları əzələlərin yalnız uçuşa hazırlanmasını təşkil edir və əzələlər müəyyən bir gərginliyə çatdıqda isə öz-özlərinə yığılırlar. Hər böcəyin bədənində ayrı-ayrı yaradılan bu xüsusi sistemlərdə ən kiçik bir nizamsızlıq belə yoxdur. Sinirlər heç vaxt səhv siqnallar göndərmir və böcəyin əzələləri də aldığı bu siqnalları dəqiqliklə qiymətləndirirlər.

Milçək və arılar kimi bəzi böcək növlərində uçuşu təmin edən əzələlər qanad oturacağına belə bağlı deyil. Qanadlar sinəyə bir növ rəzə funksiyası yerinə yetirən oynaqlarla bağlanır, qanadları yuxarı hərəkət etdirən əzələlər də sinənin alt və üst səthlərinə bağlı olurlar. Bu əzələlər yığılanda sinənin səthi düzləşib qanadın oturacağını aşağı çəkir, kənardan sinənin yan səthi də bir dəstək funksiyası daşıyaraq qanadların yüksəlməsini təmin edir. Aşağıya doğru hərəkəti təmin edən əzələlər birbaşa qanadlara bağlı olmur, sinə boyunca uzununa işləyirlər. Bu əzələlər yığılanda da sinə əks istiqamətdə geri çəkilir və beləcə, qanadlar aşağı düşürlər.

Qanad oynağı mükəmməl bir gərilmə xüsusiyyətinə sahib olan "resilin" adlı xüsusi bir zülaldan meydana gəlir. Həm təbii, həm də süni kauçukdan çox daha üstün xüsusiyyətləri olan bu maddəni laboratoriyalarda kimyaçı mühəndislər istehsal etməyə çalışırlar. Resilin gərilmə və bükülmə yoluyla enerji yığa bilən, bununla yanaşı, üzərinə təsir edən qüvvə qaldırıldığında bu enerjini tamamilə geri verə bilən bir maddədir. Bu yöndən baxıldığında resilinin məhsuldarlığı 96 faiz kimi çox yüksək bir dəyərə çatır. Qanadın yuxarı qaldırılması əsnasında sərf olunan enerjinin təxminən 85 faizi toplanır, uçuş sonrasındakı qaldırma və itələmə gücünü təmin edən qanadın aşağı hərəkətində isə bu enerji yenidən istifadə edilir. Sinə divarları və əzələlər də bu enerji yığımına şərait yaradan xüsusi bir quruluşda yaradılmışlar. Ancaq əsl enerji resilindən düzəlmiş oynaqlarda yığılır. Bir böcəyin öz fiziki gücüylə uça bilməsi üçün bədənini belə fövqəladə bir mexanizmlə təchiz edə bilməsi, əlbəttə ki, qeyri-mümkündür. Bu xüsusi maddə Allahın sonsuz ağlı və qüdrəti ilə böcəklərin bədənlərində var edilir.

Düz bir uçuş təmin etmək üçün, qanadların yalnız yuxarı və aşağı hərəkəti kafi deyil. Qanadların ayrıca qaldırma və itələmə gücü təmin edə bilmələri üçün, hər qanad vuruşu əsnasında hərəkət bucaqlarını da dəyişdirməlidir. Böcək növlərinə bağlı olaraq qanadların müəyyən bir dönmə elastikliyi vardır. Bu elastikliyi də uçuş üçün lazımi enerjini çıxaran "birbaşa uçuş əzələləri" təmin edir. Necə ki, böcəklər havada daha çox yüksəlmək istədiklərində qanad oynaqlarının arasında iştirak edən bu əzələlər daha da yığılır və qanad bucağını artırır. Yüksək sürətli fotoaparat texnikası istifadə edilərək aparılan araşdırmalarda qanadların uçuş əsnasında elliptik bir orbit izlədiyi və qanad bucağının hər qanad dövrəsində sistemli şəkildə dəyişdiyi müşahidə edilmişdir. Beləki, bu dəyişkənliyə bilavasitə əzələlərin dəyişən hərəkətləri və qanadların gövdəyə olan əlaqəsi səbəb olur.

Bütün bunlarla yanaşı, çox kiçik gövdəli böcək növlərinin uçuş əsnasında qarşılaşdıqları ən böyük problem isə hava axını nəticəsində ortaya çıxan müqavimətin bu böcəklər üzərində heç də az hesab edilməyəcək ölçüyə çatmasıdır. Bundan başqa, qanadların ətrafında olan məhdudlaşdırıcı bir təbəqə havanın qanadlara yapışmasına və qanadın məhsuldarlığının azalmasına səbəb olur. Bu səbəblə, "Forcipomya" kimi qanadlarının eni 1mm-i keçməyən milçəklar hava müqavimətini qırmaq üçün, qanadlarını saniyədə 1000 dəfə çırpmalıdırlar. Buna qarşı alimlər nəzəri olaraq bu sürətin belə böcəyin uçmasına kafi olmayacağını və böcəklərin başqa bir əlavə sistemdən faydalandıqlarını düşünürlər.

Necə ki, bir növ parazit olan "Enersia" kimi kiçik böcəklər, "çırpma və silkələmə" kimi adlandırılan bir üsulu tətbiq edirlər. Bu üsulda qanadlar ən üst nöqtəyə çatanda bir-birinə dəyir və sonra da açılırlar. Açılarkən qanadların sərt bir damar daşıyan ön hava axını da əvvəl qanadların ətrafında bir girdab meydana gətirir və qanad çırpışlarının qaldırma qüvvəsinə kömək edirlər.

Çəyirtkə də daxil olmaqla bir çox böcək uçuş əsnasında istiqaməti və gedəcəkləri yeri təyin etmək üçün, üfüq xətti kimi vizual bilgilərdən faydalanır. Milçəklər yer təyin etmək üçün bundan başqa əlavə fövqəladə bir quruluşa sahib olaraq yaradılmışlar. Bu böcəklərin yalnız bir cüt qanadı vardır.

Arxa tərəfdə isə "halter" adında toppuz formasında bir qanad olur. Heç bir qaldırma qüvvəsi meydana gətirməməsinə qarşı bunlar ön qanadlarla birlikdə titrəyirlər. Uçuş istiqaməti dəyişəndə isə bu çıxıntılar böcəyin uçuş yönündən sapmasını önləyirlər.

Burada verilən bütün məlumatlar yalnız üç-dörd böcək növünün uçuş üsulu üzərində aparılan tədqiqat nəticəsində əldə edilən tapıntılardır. Dünyadakı böcək növlərinin 10 milyonlarla olduğu düşünüldüyündə digər milyonlarla növdəki böcək özlərinin əlavə milyardlarla xüsusiyyətilə insanın Allahın sonsuz qüdrətinə olan heyranlığının artmasına vəsilə olurlar.

Birə geni ilə damar narahatlığının həlli

Meyvə milçəyindən resilin genini ayırmağı bacaran alimlər bu geni “escherichia coli” hüceyrələrinin köməyi ilə çoxaldaraq resilin zülalı çoxaltmağı bacardılar.

Avstraliya Xalqlar Birliyi Elm və Fənn Araşdırma Təşkilatı tərəfindən aparılan araşdırmalarda ''resilin'' zülalı çoxaldan böcək genini ayırmağı bacaran tədqiqatçılar asanlıqla damar xəstəliklərinin müalicəsində istifadə edilə bilən çox güclü bir polimer əldə etməyi bacardılar.

1960-cı illərdə başlayan və çöl çəyirtkəsi ilə iynəcə böcəkləri üzərində aparılan araşdırmaların nəticəsi elmə bu əhəmiyyətli addımı atdıran ən əhəmiyyətli faktor oldu. Xüsusilə, birələrə fövqəladə bir sıçrama qabiliyyəti verən resilin böcəklərə də təəccüblü bir hərəkət qabiliyyəti qazandırır. Bu gen sayəsində böcəklər öz boylarından yüzlərlə qat yüksəyə tullana bilir və saniyədə 200 dəfə qanad çırpa bilirlər.

Resilindən əldə edilən zülal təzyiqə dözümlülük və əvvəlki şəklinə dönmək baxımından çox keyfiyyətli rezin məhsullarından daha yaxşıdır. Süni resilin zülalı üçün davam etdirilən təcrübələr də zülalın bu xüsusiyyətlərini qorumağı bacardığını göstərir.

Böcək genlərindən əldə edilən bu polimerin tibdən sənayeyə qədər çox fərqli sahələrdə istifadə edilə biləcəyi söylənilir. Ancaq bu istifadə sahələrində ən mühümü insanların arteriya xəstəliyinin müalicəsi olacaq. Resilinin insan damarlarındakı elastin zülalına bənzədiyinə diqqət çəkən alimlər işlərinin damarlara elastiklik qazandırmağa yaraya biləcəyini ümid edirlər.

İngilis professor Roger Greenhalgh resilin araşdırmasının hələ yeni mərhələdə olduğuna diqqət çəkərək "İrəlidəki illərdə böcəklərdən əldə edilən bəzi xüsusiyyətləri insanlara nəql etməyi bacarsaq, bu, həqiqətən böyük bir inkişaf olacaq'' deyir.

KOMPASSIZ İSTİQAMƏTİ MÜƏYYƏN ETMƏ BACARIĞI: TISBAĞALAR

2010-05-20T18:34:00.011+05:00

Kompaslar Yerin maqnit sahəsindən istifadə edərək istiqaməti göstərirlər. Bu xüsusiyyətlərinə görə də hava və dəniz səyahətlərində həyati əhəmiyyət daşıyırlar. Ən son aparılan tədqiqatlar isə bununla bağlı təəccüblü bəzi həqiqətləri üzə çıxarmışdır. Kompasın icadı və insanlar tərəfindən istifadəsi müəyyən bilik və elm nəticəsində ortaya çıxmışdır. Bununla belə bəzi canlı növləri uzun səyahətlərdə “öz kompaslarından” istifadə edirlər. Təbiətdəki bir çox canlı növü yuvalarının, ovlarının və köç etdikləri bölgələrin yerlərini heç çətinlik çəkmədən tapa bilir. Bu canlılar heç bilikləri yok ikən və bununla bağlı heç nə öyrənmədiklərinə baxmayaraq bunu bacarırlar.

Dünyanın müxtəlif yerlərində torpaqdakı maqnetik elementlərin sıxlığı və bu sıxlığın yaratdığı dünya səthi ilə kəsişən cəhətlər fərqlənir. Əgər bir canlı bu dəyişiklikləri hiss edirsə, bu o deməkdir ki, o xəritə üzərindəki meridian və paralelləri də tapa bilər.

Maqnit sahəsini müəyyən etmə xüsusilə cavan “Loggerhead tısbağaları” (Caretta Caretta) üçün çox böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu tısbağalar ancaq Sarqossa dənizini əhatə edən dairəvi sistem olan Şimali Atlantika tropikində yaşaya bilirlər. Şimali Karolina Universitetindən Kennet və Ketrin Louman adlı tədqiqatçılar keçirdikləri təcrübə ilə tısbağaların bu tropikdə qalmaq üçün öz maqnetik ölçülərindən istifadə etdiklərini üzə çıxarmışlar.

Tədqiqatçılar xüsusilə tısbağaları kompüter nəzarəti altında maqnit sahəsi ehtiva edən çənin içinə qoyublar. Sahənin maqnetik dərəcəsi tropikin sərhəddindəkilə eyni olduqda tısbağalar tropikin içinə doğru üzməyə başlamışlar.

Fərqli tədqiqatlarda çənin içindəki maqnit sahəsinin gücü də dəyişdirilmişdir. Sahənin gücü tropikin sərhəddi ilə eyni olduqda tısbağalar tropikin içi zənn etdikləri bölgəyə doğru üzmüşlər və təhlükəli sərhəddən uzaqlaşmışlar.

Nəticədə tısbağalar üzərində aparılan bu təcrübə bizə bəzi canlıların maqnit sahəsi xəritələrini müəyyən edə bildiyini və canlıların malik olduqları bu qeyri-adi hiss mexanizmlərinin tam mənada bir dizayn möcüzəsi olduğunu sübut edir. Şübhəsiz, tısbağalardakı bu mürəkkəb quruluşun təkamülçülərin iddia etdikləri kimi təsadüfən əmələ gəldiyini söyləməyin gəmilərdəki maqnetik kompasların dalğaların təsadüfən gəmiylə toqquşduğu ilə əmələ gəldiyini iddia etməkdən fərqi yoxdur. Heç bir təsadüfün bu qədər mürəkkəb mexanizmləri əmələ gətirməsi mümkün deyil. Tısbağalar da daxil olmaqla bütün canlıları Allah yaratmışdır.

BAL ARISI

2010-05-20T18:29:00.013+05:00

Bal arısı dayanmadan, dincəlmədən gündə iyirmi min çiçəyi ziyarət edir. Ömründə 2.000.000 km-lik bir yolu qət edir və bu məşəqqətli işin nəticəsi olaraq bal kimi dadlı bir qidanı bizlərə təqdim edir. Əgər bu zəhərli böcək, Allahın vəzifə verdiyi bir məmuru deyilsə və bal hazırlama sənətini Allah öyrətməyibsə?

1-Kim öyrətdi? Bütün insanlar toplansa, bir qramını belə hazırlaya bilməyəcəyi balı, bu böcək necə düzəldir? Yoxsa, bizdən daha ağıllıdır?

2-Arının, sadəcə, bal hazırlamağı bilməyi kifayət deyildir. Çünkü, bu fəaliyyətdə bal, tək halda düşünülməmişdir. Belə ki, bal, insana mənfəət olaraq yaradılmışdır. O halda, balı hazırlayanın, insandan xəbərdar olmağı və insan orqanizmi haqqında məlumatı olmağı tələb olunur. Halbuki, arıda belə bir elm yoxdur.

3-Balı hazırlayıb insanlara yedirtmək, rəhmətin və şəfqətin bir əsəridir. Halbuki, arının bizə qarşı nə mərhəməti, nə də şəfqəti vardır. Buna dəlil isə, fürsət tapdığı zaman, bizi zəhərli iynəsi ilə sancmağıdır. O halda bizə qarşı şəfqət və mərhəmət göstərən kimidir?

4-Arı, çiçəklərin tozlanmasında da böyük bir vəzifə boynuna götürür. Çiçək tozlarını, bir çiçəkdən başqa çiçəyə daşıyaraq artımlarını təmin edir. Arı, bir çiçəyə qonduğu zaman yapışqan və sıx olan tüklərini çiçək tozlarına bulaşdırır. Sonra eyni cinsin fərqli fərdinə qonaraq çiçək tozlarını ona bulaşdırır. Bu vəzifənin icrasında isə maraqlı bir səhnə meydana gəlir. Belə ki, bal arısı, məsələn, bir qızılgül çiçəyinə qonsa, ətrafdakı qızılgül çiçəkləri bitənə qədər başqa bir növə qonmur. Bunun səbəbi isə budur; əgər fərqli çiçəklərə qonsa idi, çiçək tozları fərqli gül növlərinə daşınacağına görə döllənmə meydana gəlməzdi və çiçəklərin nəsli tükənərdi. Bəs görəsən bal arıları çiçəkləri necə tanıyır? Çiçəklərin nəslinin davamı üçün bu yorucu səyahəti nə üçün edir? Peyvənd etmə vəzifəsinə uyğun olaraq tükləri vücuduna kim taxtı?

5-Bal arısının, kiçicik qarnında bal bişirmək və əzaları yox etmə qabiliyyətinə malik olan zəhərə bulaşdırmamaq kimi möcüzəli bir hərəkətin icraçısı Allahdan başqa kim ola bilər?

YARPAQ TÖKÜLMƏSİ

2010-05-12T16:28:00.005+05:00

Yarpaq tökülməsi, hər yarpağın sapı ilə budaq arasındakı yerdə əmələ gələn son dərəcə kompleks hadisələr nəticəsində yaranır. Mövzu haqqında məlumatı olmayan insanlara, yarpaqların tökülməsi olduqca sadə əməliyyat kimi gələ bilər. Hər dəfə payız gələndə eyni əməliyyatın qüsursuzca reallaşması, üstəlik bu hadisənin milyonlarla ildir ki, heç axsamadan davam etməsi, insanlarda vərdiş halına gələ bilər. Halbuki, ağaclar yarpaqlarını tökərkən hər yarpaq üçün olduqca kompleks bir silsilə kimyəvi əməliyyat reallaşdırırlar. Bu sayədə ağacın qidasının yersiz itməsinin və ağacın mikrob tutmasının qarşısı alınır.

Yarpaq tökülmədən əvvəl zülal və karbohidrat kimi istifadə edilən maddələr bitkinin gövdəsinə yığılır. Beləliklə, tökülən yarpaq bu maddələri boş yerə xərcləməmiş və gələcəkdəki yarpaqlar üçün lazımlı vəsaitin əhəmiyyətli bir hissəsini təmin etmiş olur. Bu nümunələrdən də aydın olacağı kimi xlorofilin lazım olduğu anda saxlanması və ya bitkinin ehtiyacı olan maddələri gövdəsində yığması yer üzündə həyatın davamı üçün ekoloji bir zərurətdir.

Bundan başqa düşən yarpaqlar meşədə bir humus təbəqəsi əmələ gətirərək yağışı saxlamağa və əmməyə köməkçi olurlar, bir çox canlı xarici faktorlardan xilas olmaq üçün yarpaqların altında gizlənirlər. Son olaraq, düşən yarpaqlar meşədəki bir çox orqanizm üçün qida qaynağı olur.

Ağacların bütün bu əməliyyatları yerinə yetirəcək ağılları və şüurları yoxdur. Bu mükəmməl nizamı yaradan heç şübhəsiz Aləmlərin Rəbbi olan Uca Allahdır.

“Qeybin açarları (Allahın) yanındadır. Onları ancaq O (Allah) bilir. (Allah) suda və quruda nə varsa bilir. Yerə düşən elə bir yarpaq yoxdur ki, (Allah) onu bilməsin. Yerin zülmətləri içində elə bir toxum, (kainatda) yaş-quru elə bir şey yoxdur ki, açıq-aydın kitabda (lövhi-məhfuzda) olmasın!” (“Ənam” surəsi, 59)

DİŞLƏRİN ÇIXMA MƏRHƏLƏSİNDƏKİ MÖCÜZƏ

2010-05-08T21:51:00.007+05:00

Dişlər çıxarkən milyonlarla hüceyrə əvvəl kalsium yığıb, ardından yan-yana düzülərək böyük blok meydana gətirirlər. Bu blokun şəklini yenə də bloku tikən hüceyrələr təyin edirlər. Bu nöqtədə böyük bir yaradılış möcüzəsi görülür. Məsələn: alt damaqda olan hüceyrələr özlərindən uzaqda olan üst damaqdakı hüceyrələrin necə şəkil düzdüklərini sanki çox yaxşı bilirlər. Hər iki hüceyrə qrupu da çıxardığı nəhəng bloku özünə qarşı gələcək blokla bir-birlərinə ən uyğun şəkildə çıxarırlar. Beləliklə, çənə sümüyü bağlandığı zaman üst damaqda olan azı dişi ilə alt damaqda olan azı dişləri bir-birlərinə ən uyğun şəkildə düzülürlər. Bu düzülüşdə hər hansı bir uyğunsuzluq olması insan üçün narahatlıq törədən vəziyyətlər meydana gətirər. Ancaq bu reallaşmır və 32 kalsium blokundan ibarət olan kompleks quruluş bir-birlərinə ən uyğun şəkildə düzülür.

Aydındır ki, bədəndəki bütün hüceyrələrə olduğu kimi dişləri meydana gətirən hüceyrələrə də sahib olduqları xüsusiyyətləri verən üstün güc sahibi Allahdır. Hər xüsusiyyətiylə Allahın yaratma sənətindəki qüsursuzluğu və nümunəsizliyi bizlərə göstərir.